Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
840
Мақал-мәтел
271.4K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Аңшының өлімі ауда,
Сушының өлімі суда.
Сушының өлімі суда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр адамның өз кәсібіне, жүрген жолына сай тағдыры болатынын аңғартады. Тура мағынасында аңшы…
Ала жіпті көрген жылан деп қорқады.
Негізгі мағынасы Ала жіпті көрген жылан деп қорқады деген мақал адамның өз басынан өткен не естіген жағымсыз оқиғаға…
Кенді жерде жылан бар,
Шөлді жерде қыран бар.
Шөлді жерде қыран бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кенді, бай өңірде жылан кездеседі, ал шөлді жерде қыран ұшады. Астарлы…
Шолақ сай тез тасиды.
Негізгі мағынасы «Шолақ сай тез тасиды» деген мақалдың тура мағынасы — қысқа, таяз сайға жаңбыр суы тез жиналып, лезде…
Қалыңға құсың түспесін,
Жаманға ісің түспесін.
Жаманға ісің түспесін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сақ болуға, жаман ортадан, теріс пиғылды кісіден аулақ жүруге үндейді. Тура мағынада…
Кесірлімен керіспе,
Керме иықпен егеспе.
Керме иықпен егеспе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға мінезі кесірлі, қыңыр, ызақор кісімен орынсыз сөз таластырмауды ескертеді. Мұндай…
Аңшы қанша айла білсе,
Аң сонша жол білер.
Аң сонша жол білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аңшы қанша айла-тәсіл қолданса, аң да сонша қашу, тығылу, сақтану жолдарын…
Жақсының алдында - ізет,
Жаманның алдында - күзет.
Жаманның алдында - күзет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста орын мен өлшемді сақтауды үйретеді. Жақсы, өнегелі, парасатты…
Жабу жауыннан сақтайды,
Жады жауырдан сақтайды.
Жады жауырдан сақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үстіңдегі жабу адамды жауыннан қорғайды, ал жауыр болған жерді әлсін-әлсін…
Отсыз өріс малға жайсыз,
Батпақты жер жолға жайсыз.
Батпақты жер жолға жайсыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: оты жоқ, шөбі сирек өріс малды тойдырмайды, ал батпақты жермен жүру қиын…
Жолаушыға лайық жол тұрады,
Жампозға лайық қом тұрады.
Жампозға лайық қом тұрады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің, әр адамның өзіне лайық орны мен сыны болатынын білдіреді. Тура мағынасында…
Арық аттан аяғым артық.
Негізгі мағынасы «Арық аттан аяғым артық» деген мақалдың тура мағынасы — арық, әлсіз атқа мінгенше, жаяу жүргеннің өзі…
Аруанаға жүгіңді арт,
Белі талмастан бұрын.
Денсаулықтың қадірін біл,
Науқастанбастан бұрын.
Белі талмастан бұрын.
Денсаулықтың қадірін біл,
Науқастанбастан бұрын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға алдын ала қамданып, мүмкіндік барда денсаулықтың қадірін білу керек екенін үйретеді…
Қашпақ, қумақ - ерге сын,
Көшпек, қонбақ - жерге сын.
Көшпек, қонбақ - жерге сын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону, бір жерден екінші жерге ауысу да, біреуді қуу не қашу да оңай…
Иесіз есекті бөрі жейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: иесі жоқ есекті бөрі оп-оңай алып кетеді, өйткені оны қорғайтын адам жоқ…
Тұмылдырық таққан бұзаудай.
Негізгі мағынасы «Тұмылдырық таққан бұзаудай» деген мақал тура мағынасында — мұрнына тұмылдырық салынған бұзау сияқты…
Диқан жауында тыяды,
Балықшы дауылда тыяды.
Балықшы дауылда тыяды.
Негізгі мағынасы Диқан өз еңбегін жауын-шашынға қарап жоспарлайды: егіннің өсуі мен өнімнің мол болуы үшін ауа райын…
Күн бұлтты деп,
Жылқыны суармай жүрме.
Жылқыны суармай жүрме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның істі кейінге қалдырмай, алдын ала қамдануын ескертеді. Тура мағынасында: аспан…
Бір түйенің құмалағына
Қырық кісі тайып жығылыпты.
Қырық кісі тайып жығылыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бір түйенің шағын құмалағына да қырық адамның тайып жығылғаны…
Қора толы қойыңды қотыр тоқты бүлдірер.
Негізгі мағынасы Қора толы қой — мол ырыс, жиналған еңбек пен берекенің белгісі. Ал қотыр тоқты — әлсіз, ақауы бар…
Жетелеген ит сақ болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында: жетектеліп жүрген ит өзі қимылын еркін басқара алмайды, сондықтан айналаға…
Аяз мүйізді қысады,
Мүйіз сиырды қысады.
Мүйіз сиырды қысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қатты аяз суықтан алдымен мүйізді қысады, ал мүйіз сиырға тиесілі…
Итке мылтық не керек?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің қолына мылтық ұстатудың қажеті жоқ деген ой. Астарлы мағынасы — бір…
Отты жалынмен сөндірмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: отты үстіне жалын қосып емес, керісінше су, топырақ сияқты қарсы әрекетпен…
Іштен шыққан жыланның
Ирендеуінің жақсысы-ай.
Ирендеуінің жақсысы-ай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз ішінен шыққан, өз ортасынан өскен зиянның сыртқы дұшпаннан да қауіпті болатынын…
Жүгірген ит мал санатпайды.
Негізгі мағынасы Жүгірген ит малға санатпайды дегені — адам не нәрсеге шамадан тыс ұмтылып, бей-берекет әрекет етсе…
Бектің бұлағынан су ішпе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында «бек отырған, билік иесі бар бұлақтан су ішпе» деген сақтық ескертпесі…
Қорқақтың қолы қысқа.
Негізгі мағынасы Қорқақ адам тәуекелге бара алмайды, батыл қадам жасай алмайды, сондықтан қолындағы мүмкіндігін толық…
Өлермен өгіз балтадан қорықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өлермен, яғни өлуге де, тіршілікке де селқос, қатты қырсық немесе тым…
Атың жоқ болса, аяғыңа мін,
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қолда бар мүмкіндікті бағалап, қиындықта амал таба білу керегін үйретеді. Тура…
Құлайын деп тұрған тамға сүйенбе.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құлауға шақ тұрған қабырғаға немесе тамға сүйену қауіпті. Астарлы…
Екі тау қосылады дегенге нан,
Бұрынғы бұзық түзеледі дегенге нанба.
Бұрынғы бұзық түзеледі дегенге нанба.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға шектен тыс сенгіш болмай, өмірдегі шындықты таразылап қарауды ескертеді. Біріншіден…
Қауып жегенің - қақалғаның,
Ажалыңа тақалғаның.
Ажалыңа тақалғаның.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені асығыс жеп, дұрыс шайнамай жұтсаң, қақалып қаласың. Астарлы…
Жанжалдың шоғы қызарса,
Ақылдың суын сеп.
Ақылдың суын сеп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жанжал ушыға бастағанда, оны одан әрі өршітпей, ақылмен басу керек деген ой айтады. Тура…
От дегенге ауыз күймес.
Негізгі мағынасы «От дегенге ауыз күймес» деген мақал сөзбен ғана қорқытқанға, сырттай айтылған қатерге не жалаң уәжге…
Азаптан қашсаң, дозаққа ұшырарсың.
Негізгі мағынасы Азаптан, қиындықтан қашып құтылуға тырысқан адам одан да ауыр жазаға, үлкен өкінішке тап болуы мүмкін…
Сұм ілем деп жүріп, ілініп кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге қақпан құрып, зиян келтірмек болған адам ақырында өзі сол…
Қойын алдырып , қорасын жабады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қойын жоғалтқан адам енді қорасын берік жауып, малын қорғауға кіріседі…
Улы жыланның терісі жұмсақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — улы жыланның терісі сыртынан жұмсақ, жылтыр, қолға жағымды болып…
Асыққанның аяғы етегіне оралар.
Негізгі мағынасы Асығыстықтың соңы көбіне сәтсіздікке апарады. Мақалдың тура мағынасы — жүгіріп, абайсыз жүрген адамның…
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Ит үреді, керуен көшеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы…
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кез келген істі асықпай, ойланып, алдын ала тексеріп барып орындауы керек екенін…
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.