«Ұрыға құрық берген.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Ұрыға құрық берген дегені — жаман адамның қолына жаман ісіне керекті құралды өзі ұстатқан деген сөз. Тіркес біреуге абайсыз көмектесіп, оның зиянды ісін жеңілдеткен адамды сынайды: ұрыға жылқы ұстайтын құрықты беру — оған малыңды айдап кетуге жол ашу. Кең мағынада, өз қолыңмен өзіңе бәле тілеу.
Образдар мен теңеулер
Құрық — ұшына тұзақ байланған ұзын сырық, жылқышы онымен жылқыны ұстайды. Ұрыға жылқы ұстау үшін ең керек құрал — құрық, ал оны иесінің өзі ұсынуы күлкілі әрі ащы. Тіркес бір сәттік бейнемен ақымақ сенімділікті көрсетеді. Орыс тіліндегі «пустить козла в огород» деген тіркеске жақын.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Тіркесті жаман ниетті адамға өз қолымен мүмкіндік, құрал не құпия берген адамды сынағанда айтады. Мысалы: «Бөтен адамға банк картасының кодын айтып қойыпты, ұрыға құрық бергені ғой».
Қолданылу жағдаяттары
— Қоймаға кілтін бейтаныс жұмысшыға беріп кеткен бастығын көрген қоймашы осы тіркесті айтып, ескерту жасады.
— Телефондағы кодты бейтаныс адамға айтып қойған әжесінен оқиғаны естіген немересі осы тіркесті айтып, оған алаяқтар туралы түсіндірді.