Ұсталмаған ұры емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қолға түспеген адамды ұры деп кесіп айтуға болмайды. Астарлы мағынасы — дәлелсіз айыптау дұрыс емес, әр іске нақты айғақ керек. Халық бұл сөз арқылы біреуді тек күдікпен кінәламауды, әділ болуды ескертеді. Адамның абыройы бір сөзбен-ақ төгілуі мүмкін, сондықтан алдымен шындықты анықтау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ұры» сөзі тек мал ұрлаған кісі емес, жалпы жаман іс жасаған адамды да меңзейді. «Ұсталмаған» дегені — ісі дәлелденбеген, қолмен ұсталып, беті ашылмаған деген мағына береді. Яғни, халық шындық пен жорамалдың ара жігін ажыратуды үйретеді. Бұл жерде образ өте нақты: істің үстінен түспей тұрып, адамға таңба басуға болмайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды әлеуметтік желіде, жұмыста, оқуда жиі қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкердің құжатын жоғалтып алып, оны бірден ұры деп айыптау дұрыс емес. Алдымен тексеріп, дәлелін табу керек. Осы мақал адамдарды асығыс шешімнен сақтандырады әрі әділ ойлауға шақырады.