Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
124.4K
Қаралым
148
Орташа
Сұрыптау:
Қылыш түбі - ұрыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қылыштың жүзі, яғни оның ең соңғы мәні — ұрыс, соғыс, қақтығыс. Астарлы...
Жайың басынан жел тұрса,
Жаз да болса қыс болар.
Жаз да болса қыс болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жайлаудың, яғни ел жайлап отырған өңірдің бас жағынан суық жел тұрса,...
Алыстағы дұшпаннан,
Аңдып жүрген дос жаман.
Аңдып жүрген дос жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алыс жерде жүрген дұшпаннан гөрі, қасыңда жүріп, сыртыңнан бақылап, а...
Гүрілдеп келген жаудан,
Күлімдеп келген қас жаман.
Күлімдеп келген қас жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай айбар шегіп, ашықтан-ашық қауіп төндірген жаудың өзі алдын ала танылады, одан сақ...
Жолдас болма қуға,
Басың қалар дауға.
Басың қалар дауға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал айлакер, қу, қулыққа жақын адаммен жолдас болмауға шақырады. Тура мағынасында: ондай адам...
Патшаң соқыр болса, көзіңді қысып сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көзі нашар адамға тура қарамай, ымдап, абайлап сөйлеу. Астарлы мағынас...
Жортушының басы жолда қалады.
**Негізгі мағынасы** «Жортушының басы жолда қалады» деген мақал көп жүрген, жиі сапар шегетін адамның басына түрлі қатер...
Жылан шаққан адам ала жіпті аттамайды.
**Негізгі мағынасы** Жылан шаққан адам удың зардабын ұмытпайды, сондықтан келешекте өте сақ болады. Мақалдың тура мағына...
Ойыннан от шығар.
**Негізгі мағынасы** «Ойыннан от шығар» деген мақалдың тура мағынасы — қалжың, әзіл немесе ұсақ көрінген әрекеттен шын ж...
Ойнақтаған бота от басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ойнақтап, секеңдеп жүрген бота байқамай отқа түсіп, күйіп қалуы мүмкін....
Өтпес пышақ қол кесер.
**Негізгі мағынасы** Өтпес пышақ — істің құралы бола алмайтын, пайдасынан зияны көп нәрсенің бейнесі. Бұл мақалдың тура...
Аз ақшаға алданып,
Өнбес іске жалданба.
Өнбес іске жалданба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды азғантай пайдаға қызығып, түбі жоқ, берекесіз іске кірмеуге шақырады. Тура мағынас...
Тікен де гүлін қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Тікен де гүлін қорғайды деген мақалдың тура мағынасы — гүлдің айналасындағы тікен оны сыртқы қауіпт...
Отпен ойнама - өртенерсің,
Доспен ойнама - өкпелетерсің.
Доспен ойнама - өкпелетерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз еркелік пен шектен шыққан қылықтың зиянын ескертеді. «Отпен ойнама — өрте...
Соқырдың қолына түспе,
Саңыраудың астына түспе.
Саңыраудың астына түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көзінде кемістігі бар адамның қолына түсуге де, құлағы естімейтін адам...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Құланның қасуына мылтықтың басуы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір оқиғаның екінші бір үлкен, күтпеген салдарға ұласатынын білдіреді. Тура мағынасында қ...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.