Ұры жете алмайтын жаудікін алады,
Соңынан қуа алмайтын жаяудікін алады.
«Ұры жете алмайтын жаудікін алады, Соңынан қуа алмайтын жаяу…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры өзінен әлді, жетуге қиын адамның емес, қорғаны әлсіздің дүниесіне көз салады; соңынан қуып жете алмайтын кісінің затын ұрлайды. Астарлы мағынасы: жаман ниетті адам ашық қарсыласудан қашып, ең осал, қорғансыз, байқамайтын жерден пайда табуға тырысады. Яғни қулық пен ұрлық көбіне әлсізді таңдайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жау» сөзі — қатаң күзеті бар, сақ, алданбайтын адамды меңзейді. «Жаяу» — қорғансыз, әлсіз, жетімсіз немесе мүмкіндігі шектеулі жанның бейнесі. «Жете алмайтын» және «қуып жете алмайтын» тіркестері ұрының батыл емес, бірақ есеппен әрекет ететінін көрсетеді. Осы арқылы халық жаман мінездің айлаға сүйенетінін әшкерелейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал әлсіз адамды алдайтын алаяқтарға қатысты айтылады. Мысалы, интернетте қарияларға жалған хабарлама жіберіп, ақшасын жымқырған адамдарға осы мақал дәл келеді. Ол адамдарды сақ болуға, аңғалдыққа ермеуге шақырады.
Sońynan qýa almaıtyn jaıaýdikin alady.