Ұрыны қонаққа шақырсаң,
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры не залым адамды үйге шақырсаң, ол келген жерінде сый-сияпатқа емес, өз пайдасына қарап, бір нәрсені көздеп отырады. Астарлы мағынасы — жаман мінезді, арам пиғылды адамға сенім арту қауіпті. Ондай кісі қонақ болып келсе де, ниеті таза болмайды, үй иесінің мал-мүлкіне, абыройына, тіпті отбасы тыныштығына зиян келтіруі мүмкін. Мақал адамды сыртқы сыпайылыққа алданбай, кісінің ішкі ниетіне мән беруге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қора» — үйдегі мал-мүлік, дүние-байлықтың белгісі. «Қатыныңа көз салу» дегені — залым адамның шектен шыққан бұзақылығы, арсыздығы мен арам ойының көрінісі. Қонақ бейнесі арқылы бір көргенде сыпайы болып көрінетін, бірақ ішінде жамандық жасырған адам әшкереленеді. Яғни мақал қонақ пен қаскүнемнің айырмасын анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдармен араласқанда сақ болу керегін еске салады. Мысалы, сенімсіз адамды үй шаруасына, ортақ ақшаға немесе жеке құпияға жақындатсаң, ол сол мүмкіндікті өз пайдасына жаратуы мүмкін. Сондықтан таныс таңдауда да, дос таңдауда да адамның мінезі мен ниетін тексеру маңызды.
Qorańa kóz salyp otyrady.
Zalymdy qonaqqa shaqyrsań,
Qatynyńa kóz salyp otyrady.