Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
840
Мақал-мәтел
271.4K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Екі тұйғын жабылса қаздың соры.
Негізгі мағынасы Екі тұйғын жабылса қаздың соры деген мақалдың тура мағынасы — екі жыртқыш құс бірігіп аңға түссе…
Атқыштан ажал қашады.
Негізгі мағынасы Атқыштан ажал қашады деген мақалдың тура мағынасы — мерген, қаруы мығым, нысананы дәл көздейтін…
Әкімге қарсы келме,
Күніңе кемшілік келер,
Молдаға қарсы келме,
Дініңе кемшілік келер.
Күніңе кемшілік келер,
Молдаға қарсы келме,
Дініңе кемшілік келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал билік иесіне де, дін жолын ұстанған адамға да орынсыз қарсы келмеуді ескертеді. Тура…
Арыстанның ойынынан түлкінің мойыны үзіледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстандай айбарлы, күшті жануардың ойынының өзі әлсіз аңға қауіп…
Құлмен жеген құйқа құстырмай қоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құлмен бірге жеген құйқа адамды құстырмай қоймайды, яғни тегі төмен…
Йесізге ие көп.
Негізгі мағынасы «Йесізге ие көп» деген мақалдың тура мағынасы — иесі жоқ нәрсеге иелік еткісі келетін адам көп болады…
Жұдырық жең ішінде түйілер.
Негізгі мағынасы «Жұдырық жең ішінде түйілер» деген мақал адамның ішкі дайындықты, сақтықты және күшті алдын ала жинап…
Ауруды өткізіп алсаң, тәуіпке өкпелеме.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауруды бастапқы кезінде емдемей, асқындырып алсаң, кейін дәрігерге немесе…
Қойдан қалған қозы қасқырға тап болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — отардағы қойдан бөлініп қалған қозы қорғансыз қалып, қасқырға жем болады…
От алуға келгендей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір іске немесе бір үйге өте асығыс, қолма-қол, мүлде бөгелмей келген адамды сипаттайды…
Түн кезе берген,
Түбінде шайтанға жолығады.
Түбінде шайтанға жолығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түнде орынсыз кезіп, бейсауат жүре берген адам ақырында қауіпті жағдайға…
Шайтан жаманынан қорықпа,
Адам жаманынан қорық.
Адам жаманынан қорық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ең үлкен қауіп сыртқы тылсым күштен емес, жаман мінезді, зұлым пиғылды адамнан…
Бір жылға қоян терісі де шыдаған.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қоянның терісі бір жыл бойы тозбай, шыдамды келеді деген ой. Астарлы…
Шапшаңдықтан қашпа,
Аптығуға баспа.
Аптығуға баспа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал асығыстық пен сабырдың ара жігін ажыратады. «Шапшаңдықтан қашпа» дегені — істі жылдам, ширақ…
Құрттаған қой далаға кетер,
Екі бұршақ, бір сабауды ала кетер.
Екі бұршақ, бір сабауды ала кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың күтімі дұрыс болмаса, бір ғана індет не әлсіздік бүкіл табынды жұтатынын ескертеді…
Пәлелі жерді баспа, бассаң саспа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қауіпі бар, кесапаты мол, даулы не қиын жерден аулақ болуға шақырады. Тура…
Бұлт шығып, жаңбыр жаумай елді алдайды,
Әйелдің айлакері ерді алдайды.
Әйелдің айлакері ерді алдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы белгіге алданып қалмауды ескертеді. Тура мағынасында: аспанда бұлт қоюланып, жаңбыр…
Тумаған балаға кіндік шеше.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әлі өмірге келмеген, яғни жүзеге аспаған іске немесе белгісіз нәрсеге алдын ала асықпай…
Жарақты күні жау жолықпайды,
Жайлы күні қонақ келмейді.
Жайлы күні қонақ келмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сақтық пен дайындықтың мәнін білдіреді. Адам қауіпке алдын ала қамданып, жарағын сайлап, өз…
Ұры кеппе, қау бөрік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры келмесін, қастандық жасамасын деген сақтандыру сөзі. Астарлы мағынасы…
Қызыл сөзге салыну,
Қызған отқа қарыну.
Қызған отқа қарыну.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бос, жел сөзге еріп, пайдасы жоқ дауға араласудың зиянын ескертеді. Тура мағынасында адам…
Батырмен ұрыспа, бекпен тұрыспа.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр адаммен жаға жыртыспа, ел басқарған бекпен қырқыспа деген ескерту…
Ұрыны қонаққа шақырсаң,
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры не залым адамды үйге шақырсаң, ол келген жерінде сый-сияпатқа емес…
Су тиген өрттей сөнді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істің тез тарағанымен, оның да жылдам басылатынын меңзейді. Тура мағынада су тисе, өрт…
Иегіне тағалы ат тайғандай.
Негізгі мағынасы Иегіне тағалы ат тайғандай деген мақал бір істің не жағдайдың мүлде орнықсыз, сенімсіз, берік…
Ала қарғада алашағың жүрсін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ала түсті қарғаның бойында «алашағың» жүрсін, яғни өз сырың, өз несібең…
Алысқан жауға арқаңды көрсетпе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаумен бетпе-бет келгенде именіп, әлсіздік танытпа, кері шегінбе, қарсы тұра біл дегенді…
Қорыққан молда мешіттен ұзамайды.
Негізгі мағынасы Қорқақ адам өзіне қауіп төнеді деп ойлаған жерден ұзап шықпайды, тәуекелге бара алмайды. Бұл мақалдың…
Көше білмеген көлік өлтірер,
Сөйлей білмеген өзіне сөз келтірер.
Сөйлей білмеген өзіне сөз келтірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі сақтықты қатар үйретеді. Біріншісі — жолды, көше мен бағытты білмей көлік жүргізу…
Асқынған ауру насырға шабады.
Негізгі мағынасы Асқынған ауру уақытында емделмесе, ушығып, күшейіп кетеді. Бұл мақалдың астарлы мағынасы да осындай…
Онсыз да шығайын деп тұрған көз еді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің не адамның жағдайы әуелден-ақ әлсіз, сын көтермейтін күйде тұрғанын білдіреді…
Әуедегі тырнадан жердегі торғай артық.
Негізгі мағынасы Әуедегі тырнадан жердегі торғай артық деген мақалдың тура мағынасы — аспанда ұшып жүрген тырнадан…
Құлағы сақтың ойы сақ.
Негізгі мағынасы Құлағы сақ адам — айналасындағы дыбысқа, сөзге, белгіге мұқият қарайтын, бәрін аңғарып отыратын адам…
Ажалдан қорықпа, аңнан қорық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өлімнен емес, далада кезігетін жабайы аңнан сақтансын деген ескерту…
Судағы балықты иеленбе,
Ол әлі сенікі емес.
Ол әлі сенікі емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсе қолға түспей тұрып, оған ерте масаттанбау керегін ескертеді. Тура мағынасында суда…
Айдапсалдан аз өлер.
Көресалдан көп өлер.
Көресалдан көп өлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал асығыс, үстірт, жөн-жосықсыз істелген жұмыстың зияны көп болатынын білдіреді. «Айдап салу»…
Өткел өтсең, бұрын өт,
Артта қалсаң, жол тайғақ.
Артта қалсаң, жол тайғақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өзеннен не басқа бір өткелден өтетін болсаң, су тартылып, жол ашық кезде…
Желге ұшқан ебелек,
Орға түспей тынар ма?
Отқа асық көбелек,
Өліп тынбай шыдар ма?
Орға түспей тынар ма?
Отқа асық көбелек,
Өліп тынбай шыдар ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды ойланбай, желікпен әрекет етуден сақтандырады. Желге ұшқан ебелек те, отқа асыққан…
Тәуекел ел сақтар.
Негізгі мағынасы Тәуекел ету — батыл қадам жасау, қорықпай әрекетке көшу деген сөз. Бұл мақалдың тура мағынасы: елдің…
Жау сырыңды алса, қырыңды алар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жау сенің сырыңды, яғни әлсіз тұсыңды, ішкі жоспарыңды немесе құпияңды…
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Ит үреді, керуен көшеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы…
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кез келген істі асықпай, ойланып, алдын ала тексеріп барып орындауы керек екенін…
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.