Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
124.6K
Қаралым
148
Орташа
Сұрыптау:
Жортуыл түбі еш,
Сауда түбі - борыш.
Сауда түбі - борыш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жортуылдың, яғни жөнсіз шапқыншылықтың, басқыншылықтың соңы пайда емес,...
Алтын алсаң, санап ал.
**Негізгі мағынасы** «Алтын алсаң, санап ал» деген мақал әр істі ұқыппен, есеппен істеу керегін білдіреді. Тура мағынас...
Семсер астында серт жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** «Семсер астында серт жүрмейді» деген мақалдың тура мағынасы — қылыштың, яғни қатер мен зорлықтың а...
Қылыш түбі - ұрыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қылыштың жүзі, яғни оның ең соңғы мәні — ұрыс, соғыс, қақтығыс. Астарлы...
Батпандап кірген ауру мысқалдап шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аурудың бірден пайда болып, бірден кетпейтінін білдіреді. Адам денесіне дерт батпан сияқт...
Жайың басынан жел тұрса,
Жаз да болса қыс болар.
Жаз да болса қыс болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жайлаудың, яғни ел жайлап отырған өңірдің бас жағынан суық жел тұрса,...
Жұт жеті ағайынды,
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он.
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыр кезеңнің, әсіресе жұттың, жалғыз келмей, соңынан түрлі пәле-қайғыны ертіп жүретінін...
Қас болып, дос болғанға мақтан,
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қарым-қатынасындағы ең үлкен сынақ — бұрынғы жаулықты ұмытып, шын достыққа келу екен...
Қотыр қолдан жұғады,
Таз тақиядан жұғады.
Таз тақиядан жұғады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамдағы ауру не кемшілік екінші адамға жұғуы мүмкін деген ой. Аст...
Алдамасаң базар жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сауда жасайтын жерде алыс-беріс, есеп, бәсеке болады деген ұғым. Астар...
Жағымпаз надан жаудан жаман.
**Негізгі мағынасы** «Жағымпаз надан жаудан жаман» деген мақал сырт көзге жылпос, тіл табысқыш көрінгенімен, ішкі дүние...
Сақтықты сұңқардан үйрен.
**Негізгі мағынасы** «Сақтықты сұңқардан үйрен» деген мақал адамға әр іске ойланып, абайлап кірісуді ескертеді. Сұңқар...
Досқа - жаз, жауға - аяз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дос пен дұшпанға деген көзқарастың екі бөлек болатынын аңғартады. Досқа — жаз, яғни жылы...
Құртақандай торғай да өз ұясын қорғайды
**Негізгі мағынасы** Құртақандай торғай — өте кішкентай құс. Мақалдың тура мағынасы: шағын торғайдың өзі де өз ұясын, яғ...
Қайта жауған қар жаман,
Қайта шапқан жау жаман.
Қайта шапқан жау жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайта жауған қар да, қайта шабуыл жасаған жау да қауіпті. Астарлы мағы...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Құланның қасуына мылтықтың басуы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір оқиғаның екінші бір үлкен, күтпеген салдарға ұласатынын білдіреді. Тура мағынасында қ...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.