Ұры кеппе, қау бөрік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры келмесін, қастандық жасамасын деген сақтандыру сөзі. Астарлы мағынасы — адам өз мал-мүлкін, тыныштығын, абыройын қорғап, сақ жүрсін деген ескерту. Қазақ ұрыны тек мал ұрлайтын адам деп емес, берекені бұзатын, тыныштығыңды кетіретін қауіп ретінде де ұққан. Сондықтан бұл сөз сақтыққа, қырағылыққа шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ұры» — сырттан келетін қауіп, ал «қау бөрік» — басыңдағы қымбат, қадірлі нәрсе, яғни бар дүниең мен ырысыңның белгісі. Бөрік қазақ үшін жай киім емес, абырой мен тұрмыс нышаны. Сол себепті «қау бөрік» арқылы халық ұсақ нәрседен бастап, үлкен дүние мен намысқа дейін көз қырын салуды меңзеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үйді, телефонды, көлікті не жеке деректі қорғауға қатысты айтылады. Мысалы, адам смартфонын құлыптамай жүрсе, біреу кіріп дерегін көшіріп алуы мүмкін. Сонда үлкендер: «Ұры кеппе, қау бөрік» деп, алдын ала сақтанудың маңызын ескертеді.