«Шешінген судан тайынбас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Шешінген адам судан тайынбайды: киімін шешіп, суға түсуге дайындалған кісі енді кері шегінбейді. Мақал бір іске бел буып, бастап қойған адам енді қорқып тоқтамайтынын, ақырына дейін баратынын айтады. Шешіну — шешімнің белгісі: бір рет оған барғаннан кейін тоқтау әрі ұят, әрі босқа кеткен еңбек. Кейде мақал жағымсыз мағынада да айтылады: ұятын бір жоғалтқан адам енді ештеңеден тартынбайды. Бірақ негізгі оқылуы — шешім қабылдаған адамның табандылығы.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы көрініс өзен-көл жағасындағы тұрмыстан алынған. Суға түсу немесе өзеннен жаяу өту үшін адам киімін шешеді; суық судың алдында бір сәт кідірмей тұрмайды. Бірақ шешінгеннен кейін тайыну, яғни қайтадан киініп кету — күлкілі әрі ұят көрініс. Тайыну — тартыну, қорқып кейін шегіну; көбіне аттың кедергіден тайсалуы туралы айтылады. Шешіну дене әрекеті ретінде шешім қабылдаудың, ішкі даярлықтың бейнесіне айналады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды бір іске кірісіп кеткен адамға енді қорықпай, ақырына жеткізуді ұсынғанда айтады. Кейде адам өз шешімінің беріктігін көрсету үшін өзі туралы айтады. Интонациясы — табанды, қайсар. Жағымсыз мағынада ұятсыз әрекетке барған адамға мысқыл ретінде айтылуы да мүмкін. Мысалы: «Құжаттарыңды тапсырдың, жолға шығатын болдың. Шешінген судан тайынбас, енді кері бұрылма».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылда жаңа үйдің іргетасын құйып болған жігіт, ақшасы тапшы болса да, құрылысты тоқтатпауға бел буып, осы мақалды айтады.
— Жүзу жарысында сөреге шығып тұрған қыздың абыржығанын байқаған бапкер оған осы мақалды айтып, сабырға шақырады.