Ұры түн асқанша,
Бөрі қыр асқанша.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ұрының ісі түн қараңғысымен, білдірмей жасалатынын аңғартады. Ұры қауіптен қашып, ізі білінбесін деп таң атқанша асығады, ал бөрі де қолға түспеу үшін қыр асып, көзден таса болуға тырысады. Астарлы мағынасы — жаман ниет иесі әрдайым жасырын әрекет етеді, сондықтан ондай адамнан сақ болу керек. Сонымен бірге, қулық пен зиянды іс ұзаққа бармайтынын да емеурінмен білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түн» — қараңғылық, жасырын іс, белгісіздік бейнесі. «Ұры» — адалдықтан тайған, елге зияны бар адам. «Бөрі» — қауіпті, айлакер, қолға түспейтін түз тағысы ретінде алынған. «Қыр асу» — бір орында тұрмай, тығылып, із суыту дегенді білдіреді. Яғни, мақал ұры мен бөрінің мінезін салыстырып, екеуінің де жасырыну, көзден таса болу қасиетін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды алаяқтық, ұрлық, құпия теріс әрекеттер туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, интернетте біреу жалған хабарлама жіберіп, адамдардың ақшасын алдап алуға тырысса, оның әрекеті де «түн асқанша» жасырын істелген ұрлыққа ұқсайды. Мұндайда сақ болып, күмәнді нәрсеге сенбеу керек.
Bóri qyr asqansha.