Пендешілік көлеңкелері туралы 290
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
290
Мақал-мәтел
69.3K
Қаралым
238
Орташа
Сұрыптау:
Өзі жығылған бала жыламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзі құлап қалған бала бірден жыламайды, өйткені ол өз кінәсін, өз әрек...
Өлген сиыр сүтті.
**Негізгі мағынасы** «Өлген сиыр сүтті» деген мақалдың тура мағынасы жоқтың өзінде пайда іздеу секілді естіледі. Астарл...
Ала шапанды молда да бір,
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай бірдей көрінгенімен, ішкі ниеті бұзық, пайдакүнем адамдарға сенбеу керек дегенді...
Түлен түртпесе,
Түнде келін төсектен тұрмайды.
Түнде келін төсектен тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — келіннің түн ішінде өздігінен орнынан тұра салмайтыны, оған бір себеп,...
Басы ауырып , балтыры сыздамағанның
Тәңіріменен ісі жоқ .
Тәңіріменен ісі жоқ .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — басы ауырып, балтыры сыздамайтын, яғни денсаулықтың қадірін жеке сезін...
Болса оразым, болмаса қоразым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз несібесіне, жағдайына қарай әрекет етуі керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында...
Күншілдің күні күйбеңмен өтер.
**Негізгі мағынасы** «Күншілдің күні күйбеңмен өтер» деген мақал қызғаншақ, өзгенің жетістігін көре алмайтын адам өмірі...
Арымақ, семірмек - көңілден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі күйі, көңілдің әсері денсаулық пен сыртқы түрге де ықпал ететінін білдіреді....
Жеп тоймаған жалап тоймас.
**Негізгі мағынасы** Жеп тоймаған жалап тоймас — адам алдымен өз несібесін, өз үлесін дұрыс пайдалана алмаса, сырттан т...
Торғай, торғай, тотым бар,
Бір жапырақ етім бар.
Бір жапырақ етім бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда шағын ғана нәрсенің өзін қызғанып, барын өзіне тарту, жоқшылық пен тарш...
Пайда, мақтан, әуесқой - шайтан ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды пайда қуып, орынсыз мақтанға салынып, бос әуестікке ермеуден сақтандырады. Тура ма...
Әр көңілде бір қиял.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның ішкі дүниесі, арманы, ойы мен қалауы әртүрлі болатынын білдіреді. Біреудің көң...
Қой көрмесек те, ешкілі байдың қызы едік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «қой ұстамасақ та, ешкісі бар байдың қызы едік» деген сөз. Астарлы мағ...
Жаңбыр жаумай су болған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің себебі болмай жатып, салдары көрінгенін білдіреді. Тура мағынасында, жаңбыр жау...
Тышқан ініне кіре алмай жүріп,
Құйрығына қалжауыр байлар.
Құйрығына қалжауыр байлар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз шамасын білмей, қолынан келмейтін іске ұрынатын адамды әжуалайды. Тура мағынада тышқан...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы — әр...
Көшпелі дәулет кімде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүрген мал-мүлік, дүние бір қолдан бір қолға, бір күйден б...
«Пендешілік көлеңкелері туралы» санатында адам болмысының әлсіз тұстары — нәпсі, ашу, қызғаныш, мансапқорлық, сараңдық сияқты қасиеттерді әшкерелейтін мақал-мәтелдер топтастырылған. Бұл нақылдар пенденің қателігін тануға, өз-өзіне сын көзбен қарауға және ар-ұят пен иман таразысын ұмытпауға үндейді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.