Күйікті жан кірпік ілмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Күйікке түскен, уайым мен ішкі қайғысы ауырлаған адам тыныш ұйықтай алмайды. Мақалдың тура мағынасы — жаны күйіп жүрген кісі кірпік қақпайды, өйткені ойы бір нәрсеге байланып, мазасы кетеді. Астарлы мағынасы — адамның жан жарасы, мұңы немесе қатты толғанысы оның тынышын алып, көңілін мазасыз етеді. Бұл сөз қайғыны іште сақтаған жанның халін дәл суреттейді.
Образдар мен теңеулер
«Күйікті жан» деген тіркес тек жан азабын емес, ішкі оттай жанған сезімді білдіреді. Мұндағы «кірпік ілмейді» сөзі ұйқының қашуын, тынымсыз ой мен жан азабын көрсететін бейнелі сөз. Яғни, халық ауыр сезімді отқа, ал ұйқыны жан тыныштығына теңеп отыр. Образ өте ықшам, бірақ әсерлі: адамның ішкі күйзелісі сыртқы белгісі арқылы танылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі кезде де көңілі жабырқаған, жұмыстағы не отбасындағы мәселе жанын жегідей жеген адамға қатысты айтылады. Мысалы, емтихан нәтижесін күтіп, қатты алаңдаған студент түнімен ұйықтай алмай шықса, «Күйікті жан кірпік ілмейді» деп айтуға болады.