Күнге көннен қатырған сабадай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында күннің ыстығында көннен жасалған сабаның кеуіп, қатайып қалатынын білдіреді. Астарлы мағынасы — адам да өмірдің ауырлығы, ыстық-суығы, қиын сыны арқылы шыңдалып, төзімді, берік болатынын меңзейді. Яғни, көп көрген, талай жағдайды бастан өткерген жанның мінезі қатайып, болмысы қалыптасады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы күн — өмірдің сынағы мен қатаң жағдайының белгісі. Көн — былғары, төзімді материал, ал саба — тұрмыста пайдаланылатын тері ыдыс. Күнге кепкен саба қатайып, бұрынғы жұмсақ күйінен айрылады. Осы бейне арқылы халық адамның да қиындықпен ысылып, ширайтынын өте дәл көрсеткен. Бұл теңеу шыдам мен сабырдың тәрбиелік мәнін ашады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өмірдің түрлі ауыртпалығынан шыныққан, сабырлы адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жұмысында талай қысым көріп, бәрібір мойымаған қызметкер туралы: «Ол да күнге көннен қатырған сабадай, қиындыққа берілмейді» деуге болады. Мұнда адамның төзімділігі мен беріктігі бағаланады.