Күні біткен жалшы,
Көнекті сырттан салады.
«Күні біткен жалшы, Көнекті сырттан салады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: күні біткен, яғни уақыты жетіп, тіршілігі таусылған жалшы көнекті сырттан салады деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: адамның пешенесіне жазылған нәрсе болады, тағдыр жеткен кезде іс өзінен-өзі өзгеріп, аяқталады. Мұнда «күні біту» — өмірдің, мүмкіндіктің немесе бір жағдайдың шегіне жетуі.
Образдар мен теңеулер
«Жалшы» — қарапайым, бағынышты адам бейнесі. «Көнек» — мал саууға не су тасуға қолданылатын тері ыдыс, ал «сырттан салу» — істі сырттай, амалсыз түрде жасау дегенді аңғартады. Бұл образдар арқылы халық өмірдің бағыты кейде адамның қалауымен емес, уақыт пен тағдырдың ыңғайымен шешілетінін ишаралайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жоспарланған іс күтпеген себеппен тоқтап қалғанда немесе бір адамның мүмкіндігі шектеліп, әрекеті соңғы сәтте аяқталғанда айтылады. Мысалы, бір адам көпке созылған жобасын уақытында бітіре алмай, мерзімі өтіп кетсе, жұрт: «Күні біткен жалшы, көнекті сырттан салады» деп, істің кешігіп, амалдың таусылғанын меңзейді.
Kónekti syrttan salady.