Пендешілік көлеңкелері туралы 290
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
290
Мақал-мәтел
69.3K
Қаралым
238
Орташа
Сұрыптау:
Біреудің баспағына өлім тілесең,
Өзіңнің өгізің өледі.
Өзіңнің өгізің өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің баспағына, яғни шаруасына, тіршілігіне жамандық ойласаң, оның...
Көлбақаға күнде той.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көлбақаға күнде той, яғни оның тіршілігіне сай орта үнемі берекелі, жа...
Ұры тойғанша жеп, өлгенше қарғанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрының табиғатын әшкерелейді: ол тонап алғанын тойғанша жеп, қылмысын жасырудың орнына, ұ...
Екі мүйізі көк тіреген.
**Негізгі мағынасы** «Екі мүйізі көк тіреген» деген мақал тура мағынасында аса қуатты, айбарлы, басын биік ұстап тұрған...
Түйені түгімен,
Нарды жүгімен жейді.
Нарды жүгімен жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені де, нарды да толық күйінде, түгімен не жүгiмен жеу мүмкін емес...
Бір атары бар.
**Негізгі мағынасы** «Бір атары бар» деген мақал біреудің ішкі сырын, осал тұсын, айтқызбай қоятын кемшілігін меңзейді....
Ауыз жесе, көз ұялар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауызға түскен ас ішіліп, ләззат алынғанда, көз соған ұялып, тоя қояды д...
Момын - жаманның інісі.
**Негізгі мағынасы** «Момын - жаманның інісі» деген мақал сырттай жуас, үндемес адам кейде жамандыққа тез еріп кетуі мү...
Су тоқтаса тоқтар, сұм тоқтамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су өз арнасымен ақпаса, тоқтап қалады. Ал астарлы мағынасы: табиғаттағ...
Көлмін деп мақтанасың,
Суыңда бір балық жоқ.
Суыңда бір балық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос мақтанның мәнсіз екенін білдіреді. Адам өзінде, қолында немесе ісінде ешқандай нақты...
Заманадан қорлық көрсең ,
Зұлымды аға дерсің.
Зұлымды аға дерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам замандасынан, яғни өз дәуіріндегі адамдардан қысым, қорлық көрсе,...
Ұры басынып ұрлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың кездейсоқ емес, әдетке айналып, адам бойына сіңіп кететінін білдіреді. Яғни бір...
Тоқ адам тойшыл,
Аш адам арманшыл.
Аш адам арманшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тоқ адамның ойы той-думанға, қызыққа ауып тұрады, ал аш адамның ойы ең...
Кісіден сұрағанның екі көзі шығады.
**Негізгі мағынасы** Кісіден сұрап, өзгенің есігін көп тоздыру — адамның абыройын түсіреді, уақытын да, қадірін де кетір...
Шақшадай басы шарадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бас пішінін тура сипаттағанмен, астарында оның салмағы ауыр, ойы көп, уайымы мол...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы — әр...
Көшпелі дәулет кімде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүрген мал-мүлік, дүние бір қолдан бір қолға, бір күйден б...
«Пендешілік көлеңкелері туралы» санатында адам болмысының әлсіз тұстары — нәпсі, ашу, қызғаныш, мансапқорлық, сараңдық сияқты қасиеттерді әшкерелейтін мақал-мәтелдер топтастырылған. Бұл нақылдар пенденің қателігін тануға, өз-өзіне сын көзбен қарауға және ар-ұят пен иман таразысын ұмытпауға үндейді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.