Ішің күйсе, тұз жала.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ішің күйсе, тұз жала» деген мақал адамның ішкі қызғанышын, ашу-ызасын немесе күйінішін сыртқа шығара бермей, өзің сабырмен жең дегенді білдіреді. Тура мағынада тұз жараға тисе, одан бетер ашытады. Ал астарлы мағынада біреудің жетістігіне, бақытына, дәулетіне қарап іштен тынғанша, өз көңіліңді өзің тәрбиеле, өзіңді тежеп, сабыр сақта деген ой жатыр. Бұл — пендешілікке ерме, өзіңді өзің жең деген өмірлік ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ішің күйсе» деген тіркес — қызғаныштың, өкпе мен ашудың белгісі. Ал «тұз жалау» — ашық жараға тұз тигізгендей, жанды одан сайын ауыртатын әрекет. Яғни адам өз ренішін асыра қоздырса, оның өзі ғана қиналады. Халық осы арқылы ішкі күйзелісті емдеудің жолы айқай емес, сабыр мен ақыл екенін бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі бәсеке, жұмыс орнындағы қызғаныш, таныс адамның табысына іштей күйіну сияқты жағдайларда жиі еске түседі. Мысалы, әріптесің жоба ұтып алса, оған ренжіп отыра бермей, өз мүмкіндігіңді күшейтіп, келесі жолы жақсырақ дайындалған дұрыс. Сонда мақалдың мәні — өзіңді жұбатып, ішкі қызуды сабырға айналдыру — өмірде пайдалы кеңеске айналады.