Қаза көрген жүрек жаралы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қасірет шеккен, ауыр қайғы көрген адамның жүрегі жараланғандай күйге түседі. Астарлы мағынасы — адам басына түскен қайғы, өкініш, жоғалту сияқты ауыр оқиғалар оның жан дүниесіне терең із қалдырады. Мұнда тек сыртқы емес, ішкі рухани азап та айтылып тұр.
Образдар мен теңеулер
«Жүрек» — адамның сезімі, жан дүниесі, мейірімі мен сағынышының белгісі. «Жаралы» деген сөз физикалық жараны емес, көңілдің сынығын, жанның ауырсынуын білдіреді. Ал «қаза» — орны толмас қайғы, жақын адамнан айырылу секілді үлкен қасіретті аңғартады. Осы образдар арқылы мақал қайғының адамға қаншалықты ауыр тиетінін әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жақынын жоғалтқан, қиын жағдайға тап болған адамға жанашырлық танытқанда қолданылады. Ол сөзбен жұбатуды емес, қайғының тереңдігін түсінуді білдіреді. Мысалы, досыңыз жақын адамынан айырылса, «Оның жүрегі қазір жаралы, сабыр берсін» деп айтуға болады. Мұнда басты ой — қайғыны жеңілдетіп қарамай, мұң иесінің жағдайына түсіністікпен қарау.