Жаман өз сыбағасына құлдық етеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман өз сыбағасына құлдық етеді деген мақал адамның тар пиғылын, өз пайдасынан аса алмайтын мінезін білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — біреуге тиесілі несібеге, үлеске көз тігіп, соған бағынышты болып қалу. Астарлы мағынасы — жаман адам өз басының қамын ғана ойлап, ар-ұяттан, адамдықтан, кеңдік пен әділдіктен алыстайды. Ол өз үлесін ғана күйттеп, өзгенің құқығын, елдің бірлігін, ортақ істің мәнін түсінбейді.
Образдар мен теңеулер
«Сыбаға» сөзі қазақ танымында әркімнің өз еншісі, өз үлесі деген ұғымды береді. Ал «құлдық етеді» тіркесі адамның сол үлеске тәуелді болып, одан биік ойлай алмай қалғанын бейнелейді. Яғни мақалда құлдық — нақты құл болу емес, нәпсі мен ашкөздікке байлану, ұсақ есептің тұтқыны болу мағынасында қолданылған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз пайдасын ғана ойлайтын, ортақ іске үлес қоспай, тек «маған не тиеді?» деп сұрайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір жұмыс тобында бір адам еңбектеспей тұрып, сыйақының бәрін өзіне алғысы келсе, жұрт оның осы мақалға лайық мінезін айтады. Мұндайда мақал адамды қанағатқа, әділдікке және кең пейілге шақырады.