Жас кезіңде үйренсең,
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ең жақсы үйренетін шағы — жастық екенін айтады. Жас кезде алған білім, дағды, әдет өмір бойы пайдасын тигізеді. Ал қартайғанда жаңа нәрсеге бейімделу қиын: адам үйренгенше шаршап, көп уақыт жоғалтады. Астарлы мағынасы — уақытты бос жібермей, ерте жастан оқып, тәрбие алып, еңбекке дағдылану керек деген өсиет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «үйренсең» сөзі білім мен дағдыны меңгеруді білдіреді. «Көндігерсің» — қалыптасып, сол іспен еркін айналысасың деген ой. Ал «көндіккенше көмілерсің» деген тіркес әсірелеп айтылған бейнелі сөз: қартайғанда үйрену ауыр, кешігіп қалған іс адамды қажытады дегенді меңзейді. Мұнда өмірдің қысқалығы мен уақыттың қадірі анық сезіледі.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал мектепте жақсы оқу, тіл үйрену, компьютер меңгеру сияқты істерге өте сай келеді. Мысалы, бала кезінен ағылшын тілін үйренген адам кейін жұмыс табуда да, шетелмен байланыста да қиналмайды. Сондықтан әр нәрсенің бастауын ерте алудың пайдасы зор.
Qartaıǵanda kóndigersiń.
Qartaıǵanda úırenseń,
Kóndikkenshe kómilersiń.