Жігіттің екі өнері бар:
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жігітке екі түрлі қасиет керек екенін айтады: бірі — күш-қайрат, екіншісі — білім мен өнер. «Атқан да жыққан» дегені — қажет кезде ел қорғайтын, қайсар, батыл азамат болу. Ал «ашқан да оқыған» дегені — тек күшке сүйенбей, сауатты, көзі ашық, білімді болу. Халық жігіттің нағыз бағасы дене қуатымен ғана емес, ақылымен де өлшенеді деп түсіндіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атқан», «жыққан» сөздері мергендік пен жеңіске жетуді бейнелейді. Бұл — ер жігіттің қайраты, батылдығы, шапшаңдығы. Ал «ашқан» мен «оқыған» — білімнің есігін ашу, кітаптан үйрену, дүниені тану деген астарлы мағына береді. Яғни халық жігітті найза ұстаған батыр ғана емес, ойы озық, сөзі дәл адам ретінде суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал спортшыға да, студентке де, жас маманға да қатысты. Мысалы, жас жігіт спортпен шынығып, денесін күшейтумен бірге жоғары білім алып, өз ісін терең меңгерсе, ол қоғамға пайдалы азамат болады. Яғни күш пен білім қатар жүргенде ғана адам толық қалыптасады.
Atqan da jyqqan,
Ashqan da oqyǵan.