Жер - ырыстың кіндігі,
Білім - ырыстың тізгіні.
«Жер - ырыстың кіндігі, Білім - ырыстың тізгіні.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жер — ырыстың, молшылықтың ортасы, бастауы, ал білім — сол ырысты басқаратын тізгін. Жерден астық, шөп, мал азығы шығады, бірақ оны дұрыс пайдалану білімге байланысты. Тізгін ұстаған адам атты қалаған жағына бұрады, білімді адам да байлықты басқарып, орнымен жұмсайды. Мақал табиғат берген байлық пен адам ақылының қатар жүргенде ғана береке әкелетінін айтады.
Образдар мен теңеулер
Кіндік — баланы анасымен жалғаған байланыс, бір нәрсенің ортасы, өзегі. «Жердің кіндігі» деп әлемнің ортасын, бастауын айтады. Тізгін — ат жүгенінің қолда ұсталатын бауы, онымен атты бағыттайды. Екі бейне де қазақ тұрмысынан: бірі тіршіліктің бастауын, бірі басқаруды көрсетеді. «Кіндігі — тізгіні» ұйқасы мақалды үйлесімді етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Ауыл шаруашылығы, жерді ұқыпты пайдалану, ғылымды егінге қолдану туралы әңгімеде айтылады. Ақыл, кеңес мағынасында. Ғылыммен жұмыс істейтін шаруаны мақтағанда да жарасады. Мысал: «Жер көп, бірақ одан өнім алу үшін білім керек, агроном керек. Жер — ырыстың кіндігі, білім — ырыстың тізгіні».
Қолданылу жағдаяттары
— Жас фермер топырағын зерттетіп, тыңайтқышты дұрыс енгізген соң өнімі артады; көршісі қызыға қарап, мақалды айтады.
— География сабағында мұғалім жер байлығы мен білімнің байланысын түсіндіріп, мақалды тақтаға жазады.
Bilim - yrystyń tizgini.