Дәлдір тіліне сүйенеді,
Дана білігіне сүйенеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның тірегі мен сүйенері оның қабілетіне қарай болатынын білдіреді. Дәлдір, яғни тәжірибесіз не сөзіне берік емес адам көбіне сыртқы қолдауға, біреудің демеуіне сүйенеді. Ал дана адам өз біліміне, ойына, тәжірибесіне сеніп, мәселені өзі шеше алады. Астарында “адамның күш-қуаты, беделі, сенімі оның ішкі деңгейімен өлшенеді” деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “сүйенеді” сөзі адамның тірек іздеуін бейнелейді. Бірі — тілге, яғни сөзге, уәжге, сыртқы айлаға иек артады; екіншісі — білімге, парасатқа, өмірлік тәжірибеге арқа сүйейді. “Тіл” мен “білік” қарама-қарсы қойылып, сөзге ғана сену мен ақылға сүйенудің айырмасы көрсетілген. Бұл арқылы халық бос сөзден гөрі терең білімнің мықтырақ екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу мен жұмыс барысында өте орынды. Мысалы, емтиханға дайындалмай, “бірдеңе айтып құтылармын” дейтін адам дәлдірге ұқсайды, ал жүйелі оқып, білімін сенімді қолданған студент данаға ұқсайды. Сондықтан бұл мақал адамды бос сөзге емес, білім мен тәжірибеге сүйенуге шақырады.
Dana biligine súıenedi.