Іргесі берік елді жау ала алмас,
Бірлігі бар елді дау ала алмас.
«Іргесі берік елді жау ала алмас, Бірлігі бар елді дау ала алмас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің ең басты қорғаны — бірлік пен ынтымақ екенін айтады. Іргесі берік ел дегеніміз — ішкі татулығы мығым, ұйымшыл, ортақ мүддесі бар жұрт. Ондай елге сыртқы жау да, ішкі дау да оңайлықпен әсер ете алмайды. Тура мағынасында берік іргесі бар үй құламайды; астарлы мағынасында берік бірлікке сүйенген халық та күйремейді, бөлінбейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ірге» — үйдің, ошақтың, шаңырақтың негізі. Ол елдің тұтастығын, мықты тірегін бейнелейді. «Жау» — сыртқы қауіп-қатер, «дау» — ішкі алауыздық, кикілжің. Яғни мақал жаудан қорғанудың да, даудан сақтанудың да жолы бір екенін меңзейді: ол — ынтымақ.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, бір ауылда немесе ұжымда адамдар бір-бірімен ақылдасып, ортақ шешім қабылдаса, жұмыс та алға басады, түсінбеушілік те азаяды. Ал ұсақ ренішке еріп, топ-топқа бөлінсе, береке кетеді. Сондықтан бұл сөз адамдарды татулыққа, сабырға, ортақ мақсатқа жұмылуға шақырады.
Birligi bar eldi daý ala almas.