Жылқылы елде жау көп,
Жатақ елде дау көп.
«Жылқылы елде жау көп, Жатақ елде дау көп.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің тұрмыс-тіршілігіне қарай қауіп пен қайшылықтың да әрқалай болатынын білдіреді. Тура мағынасында: жылқысы көп, көшпелі тіршілігі бар елге сыртқы жау көбірек көз тігеді; ал жатақ, отырықшы елде ішкі дау-дамай, жер, мал, тұрмысқа қатысты келіспеушілік жиі тууы мүмкін. Астарлы мағынасы — елдің берекесі мен тыныштығы оның өмір салтына ғана емес, бірлігі мен сақтығына да байланысты. Қай ортада болса да, ынтымақ болмаса, қауіп те, дау да көбейеді.
Образдар мен теңеулер
«Жылқылы ел» — байлығы бар, көшпелі, еркін өмір сүрген қауымның бейнесі. «Жау көп» деуі мұндай елге сырттан көз алартатындар, шапқыншылық қаупі көбірек болатынын аңғартады. «Жатақ ел» — отырықшы, бір жерге орныққан халық. «Дау көп» тіркесі мұнда ішкі тартыс, жерге, малға, сөзге байланысты келіспеушіліктің жиілейтінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген ортада қиындықтың түрі әртүрлі болатынын еске салады. Мысалы, үлкен ұжымда сырттан бәсеке көп болса, шағын ұжымда ішкі түсінбеушілік тууы мүмкін. Сондықтан қай жерде жүрсек те, сақ болып, татулықты сақтаған жөн.
Jataq elde daý kóp.