Жауыңды басындырма ,
Халқыңды ашындырма .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің намысы мен қауіпсіздігін сақтауды үйретеді. Тура мағынасында: жау күшейіп, бас көтеріп кетпесін, ал өз халқың ашынып, ызаға булықпасын деген ескерту айтылады. Астарлы мағынасы — сыртқы қатерге де, ішкі наразылыққа да жол бермеу. Ел басқарған адам әділ, сақ, батыл болса, жұрт тыныш өмір сүреді. Әлсіздік көрсетсең, жау батылданады; халықтың көңілін таба алмасаң, ел ішінде береке кетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жау» — сыртқы дұшпан, қауіп-қатер, елге төнген қатердің бейнесі. «Басындырма» сөзі жауға жол бермеу, үстемдік бермеу дегенді білдіреді. Ал «халықты ашындырма» — елдің көңілін қалдырма, әділетсіздікке жеткізбе, сабырын жоғалттырма деген ұғым. «Ашыну» образы халықтың ішкі күйзелісі мен наразылығын көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мемлекет басқаруда, ұйым ішінде немесе отбасы тіршілігінде де қолданылады. Басшы әділетсіз болса, қызметкерлердің ашуы күшейеді; әлсіздік танытса, тәртіп бұзылады. Мысалы, мектеп директоры мәселеге бейжай қарап, ата-ана мен мұғалімнің шағымын елемесе, ұжымда реніш көбейеді. Сондықтан әр адам өз орнында жауапкершілікпен, сабырмен әрекет етуі керек.
Halqyńdy ashyndyrma .