Жүзді жетелеп, бірді мінген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің жүз адамды жетектеп, ал бір адамның ғана атқа мінуі сияқты көрінеді. Астарлы мағынасы — көпшілікті соңынан ерткен, бірақ сол көптің игілігін не ауыртпалығын бір адам ғана иеленетін, яғни еңбегі мен жауапкершілігі тең бөлінбейтін жағдайды білдіреді. Кейде бұл көптің ортасында жүргенімен, пайдасын біреу көретін немесе басқару, бағыт беру, шешім қабылдау ауыртпалығы бір адамның мойнында қалатын ахуалды меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жүз» — көпшілік, топ, ел-жұрт деген ұғым. «Бір» — дара адам, жетекші не жауапты кісі. «Жетелеу» — соңынан ерту, бастау, ықпал ету. «Міну» — билікке, игілікке немесе артықшылыққа ие болу белгісі. Сондықтан мақал көптің ісінде бір адамның шамадан тыс жүк көтеруі немесе біреудің көптің еңбегін өз пайдасына жаратуын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ұжымдық жұмыста да, отбасылық тіршілікте де айтылады. Мысалы, бір жобада барлық адам кеңес беріп отырғанмен, нақты жұмыстың көбін бір қызметкер атқарса, сол адам «жүзді жетелеп, бірді мінген» жағдайға тап болды деуге болады. Бұл мақал әділетсіз бөлінген еңбек пен жауапкершілікті аңғартады.