Жалғыз қаздың үні шықпас,
Жалғыз қыздың мұңы шықпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жалғыз адамның даусы да, қайғысы да көпке жетпей, еленбей қалатынын білдіреді. Тура мағынада жалғыз қаздың үні өшіңкі, әлсіз естілетіні айтылса, астарлы мағынада адам жалғыз болса, оның сөзі өтімді болмайды, мұңы да жеңіл шешілмейді. Халық мұнда көптің тірегі, елдің демеуі, жақын жанның қолдауы қажет екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жалғыз қаз» — дара, қорғансыз күйді бейнелейді. Қаздың үні — адамның сөзі мен жанайқайының символы. Ал «жалғыз қыздың мұңы» — жалғыз қалған, сырласар, сүйенер адамы жоқ жанның ішкі қасіретін көрсетеді. Яғни образдар арқылы жалғыздықтың салмағы, қолдаусыздықтың ауырлығы әсерлі жеткізілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жалғыз істің әлсіз болатынын немесе қолдаусыз адамның сөзі көпке жетпейтінін ескерту үшін қолданылады. Мысалы, бір қызметкер әділетсіздікке тап болып, жалғыз өзі басшылыққа қарсы тұра алмай қалса, әріптестері бірігіп қолдау көрсеткенде ғана мәселесін шешуге мүмкіндік туады. Бұл — бірліктің, демеудің қадірін аңғартатын сөз.
Jalǵyz qyzdyń muńy shyqpas.