Екі жаман ауыл болмас,
Ауыл болса да, қауым болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: екі жаман адам бір жерге жиналса, ол жердің аты ауыл болғанымен, нағыз қауым, берекелі орта бола алмайды. Астарлы мағынасы: ел-жұрттың, топтың қадірі адамдардың мінезіне, бірлігіне, сыйластығына байланысты. Егер ортада алауыздық, өсек, пиғылдың тарлығы көп болса, ондай жерде ынтымақ та, қадір де болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауыл» — жай ғана қоныс емес, татулық пен тіршіліктің белгісі. Ал «қауым» — бір-біріне сүйенген, ортақ мақсатқа жұмылған ел. «Екі жаман» дегені нақты екі адамды емес, мінезі бұзық, берекені кетіретін адамдарды меңзейді. Яғни аз ғана жаман қасиет бүкіл ортаның шырқын бұзатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді ұжымда, сыныпта, көрші-қолаң арасында қолдануға болады. Мысалы, жұмыс орнында екі адам үнемі сөз тасып, дау шығара берсе, сол бөлімнің берекесі қашады. Сондайда осы мақал еске түсіп, ұжымға жақсы ниет, тәртіп және сыйластық керек екенін ұқтырады.
Aýyl bolsa da, qaýym bolmas.