Жігітті жігерінен таны.
«Жігітті жігерінен таны.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жігітті жігерінен таны — адамды киімінен, сөзінен, дене күшінен емес, ішкі қайратынан, ісін аяғына дейін жеткізетін ерік-жігерінен тану керек дейді мақал. Жігер қиындық келгенде ғана көрінеді: біреу бірінші сәтсіздікте мойымайды, біреу шегінеді. Демек жігіттің нағыз бағасы сол сын сәтте шығады. Мақал адамды сыртқы белгілерге қарап бағалаудан сақтандырып, сынақта көрінетін қасиетке назар аударуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Жігер — ішкі күш, қайрат, бастаған ісін тастамайтын табандылық. «Жігіт» пен «жігер» сөздері бір түбірден шыққандай естіледі, мақалдың әсері осы дыбыстық жақындықта: жігіт атауының өзі жігерге байланған сияқты. Қазақ дүниетанымында жігітке тән қасиеттер — намыс, қайрат, сөзге беріктік; солардың бәрі жігерге тіреледі. «Таны» етістігі бұйрық райда тұр, мақал тыңдаушыға тура кеңес береді: адам танудың өлшемі осы.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды бір жігітті бағалағанда, оның қиындыққа қалай төтеп бергенін көрсету үшін, немесе тек сыртқы түріне қарап баға бергендерге жауап ретінде айтады. Жастарды жігерлі болуға шақыру үшін де айтылады. Интонациясы — ақыл, мақтау. Мысалы, бапкер: «Бойы аласа деп кемсітпеңдер, жігітті жігерінен таны, ол соңғы минутқа дейін күресті».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылда өрт шыққанда бірінші болып су тасыған жасөспірімді ақсақал мақтап, осы мақалды айтады.
— Мал қырылған жылдан кейін қайта бастан қора көтерген жас фермер туралы көршілері осы мақалды еске алады.
— Аудандық олимпиадаға үш рет қатысып, ақыры жеңген немересін әжесі осы мақалмен мақтайды.