«Жұмыс басты - ер қашты.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақал жұмыстан жалтаратын адамды кекетеді. Тура мағынасы: жұмыс басты, яғни іс қаптап, ауыр шаруа келді — «ер» қашып кетті. Мұндағы «ер» сөзі кекесінмен айтылған: тойда, әңгімеде өзін батыр, пысық көрсететін адам нақты еңбек керек болғанда көзден ғайып болады. Астарлы мағынасы — адамның шын ерлігі мен жауапкершілігі сөзден емес, қиын жұмыстың үстінде білінеді. Мақал еңбектен қашқанды сынап, іс түскенде қасыңда қалған адамның қадірін арттырады.
Образдар мен теңеулер
«Жұмыс басты» — жұмыстың адамды басып қалатындай көбейгені, жау шапқандай келгені. «Ер қашты» — шайқас басталғанда қашқан жауынгердің бейнесі. Еңбекті ұрыспен, жұмыстан жалтаруды соғыстан қашумен теңеу — қазақ мақалдарына тән өткір әжуа. Қысқа екі сөйлем арқылы мақтаншақ адамның шын болмысы ашылады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал ұжымда, отбасында, көпшілік шаруада жиі еске түседі. Мысалы, жиналыста ұсыныс айтып, «бәрін өзім ұйымдастырамын» деген адам іс қызған шақта ауырып қалып, жұмысты басқаларға қалдырып кетсе, жұрт «жұмыс басты – ер қашты» деп күледі. Мақал сөз бергенде мүмкіндігіңді ойлап, бастаған істі соңына дейін жеткізуге шақырады.