Жігітті шешенсінген дауда сына,
Есерді батырсынған жауда сына.

Негізгі мағынасы

Өзін шешен санайтын жігіттің сөзге шын шебер екені дау үстінде, ал батырсынған есердің ерлігі жаумен бетпе-бет келгенде анықталады. «Шешенсінген», «батырсынған» сөздері нағыз шешен мен батырды емес, солай көрінгісі келетін адамды меңзейді. Мақал адамды өз мақтанына қарап емес, сынақ сәтіндегі ісіне қарап бағалауға үйретеді: дауда тілі байланған «шешен» мен жауды көріп қашқан «батыр» өз бағасын өзі береді.

Образдар мен теңеулер

Дау — билер алдында екі жақ сөз таластыратын жиын; онда шешендік бос сән емес, жеңіс пен жеңілістің құралы болған. Жау — ердің құны анықталатын шайқас. Есер — ақылы мен ерлігі теңеспеген, қызба, ойланбай алға ұмтылатын адам. Мақалдың екі жолы қатар құрылған: «шешенсінген — дауда», «батырсынған — жауда». Әр қасиеттің өз сынақ алаңы бар, ал «дауда — жауда» ұйқасы ойды есте берік қалдырады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Біреу «мен сөзге шебермін», «ешкімнен қорықпаймын» деп кеуде қаққанда айтылады. Көбіне үлкендер жастарға сабырмен ескертеді: мақтанба, ісіңмен көрсет. Мысқыл ретінде де естіледі. Шын батырлығын не шешендігін дәлелдеген адамға айту орынсыз, өйткені мақал бос мақтанға арналған. Мысал: «Ертең жиналыста сөйлеймін дейсің ғой. Жігітті шешенсінген дауда сына деген, көрейік».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылда жайылым бөлісі туралы жиын алдында бір жігіт «бәрін өзім жеңемін» деп мақтанады; ақсақал күліп, мақалдың бірінші жолын айтады.
— Күрес жарысына дейін өзін батыр санаған бала кілемге шыққанда сасып қалады; жаттықтырушы оған мақалды кейін ақырын еске салады.