Ас туралы 105
«Ас туралы» мақал-мәтелдер тағамның қадірін, қонақжайлық пен ырыс-берекені дәріптейді.
Күнде бір мақал
«Ас туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
105
Мақал-мәтел
36.6K
Қаралым
348
Орташа
Сұрыптау:
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сөз…
Ет - етке, сорпа - бетке.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жеп, сорпаны бетке жағу емес, ал астарлы мағынасы — ас ішудің адамға…
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті де…
Қуыс үйден құр шықпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге кірген адам қолын құр қайтармай, бір дәм ауыз тиіп немесе аз да…
Ет дегенде бет бар ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: етке, яғни дәмді асқа құмар адам оны көргенде бетінің, ұялудың, именудің…
Қонақасы - Тәңір ақысы.
Негізгі мағынасы Қонақасы — келген мейманға берілетін дәм, дастарқан. «Тәңір ақысы» дегені — қонақты күту жай ғана әдет…
Дүниеде тас қатты,
Тасты еріткен ас тәтті.
Тасты еріткен ас тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тас өте қатты нәрсе, ал ас — адамның күш-қуатын арттыратын, өмірге…
Тойған үйге тоғыз кел.
Негізгі мағынасы «Тойған үйге тоғыз кел» деген мақалдың тура мағынасы — үй иелері тойып, дастарқаны берекеге толған…
Ат - адамның қанаты,
Ас - адамның қуаты.
Ас - адамның қуаты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқы мен ас адамның өміріндегі ең маңызды екі тірек екенін білдіреді. Тура мағынасында ат…
Қыдырып жеген жамбастан,
Шақырып берген жауырын артық.
Шақырып берген жауырын артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қонаққа немесе дәм татуға арнап шақырып берген қарапайым жауырын, өз…
Ас үстінен аттама,
Астан үлкен емессің.
Астан үлкен емессің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды асқа құрметпен қарауға шақырады. Тура мағынасы — дастарқан үстінен аттама, яғни тағам…
Құтты қонаққа тәтті тамақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың қадірін біліп, оған барынша ықылас пен құрмет көрсету керегін айтады. Тура…
Ауру - астан.
Негізгі мағынасы «Ауру - астан» мақалының тура мағынасы — кейбір дерттің себебі адамның жеген асы, ішкен тағамы болуы…
Арпа, бидай ас екен,
Алтын, күміс тас екен.
Алтын, күміс тас екен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арпа мен бидай — адамның күнделікті ас-ауқаты, ал алтын мен күміс…
Ас тұрган жерде ауру болмайды.
Негізгі мағынасы Ас тұрған жерде береке бар, ал береке бар жерде ауру-сырқау, қайғы-қасірет аз болады деген ой…
Ас та төк.
Негізгі мағынасы «Ас та төк» деген тіркес дастарқанның молдығын, ырзық-несібенің жеткілікті болуын білдіреді. Тура…
Бір түйір дәнде бір тамшы тер бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір дәннің өзінде оны өсірген адамның маңдай тері, еңбегі жатыр деген…
Астың дәмі - тұз.
Негізгі мағынасы «Астың дәмі - тұз» мақалы асқа дәм беретін ең басты нәрсе тұз екенін тура мағынада айтады. Астарлы…
Ет асса, нан қалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ет піскен, ет тартылған жерде нанның азайып, таусылып қалуы мүмкін…
Жан - денеге қонақ,
Денені демеген - тамақ.
Денені демеген - тамақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің өткіншілігін терең меңзейді. «Жан – денеге қонақ» деуі — адамның рухы уақытша…
Аз асқа жасауыл болма,
Көп асқа бөгеуіл болма.
Көп асқа бөгеуіл болма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды тамақты да, ырысты да орынсыз шектеуге, кедергі жасауға болмайтынын үйретеді. Тура…
Тойған ас түске жетпес,
Пейіл естен кетпес.
Пейіл естен кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тоя жеген асын ұзақ уақытқа дейін ұмытпайды, бірақ одан да маңыздысы…
Адамнан үлкен ат жоқ,
Наннан үлкен ас жоқ.
Наннан үлкен ас жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жылқы — қазақ өміріндегі ең қадірлі көлік, серік, күш-қуат көзі…
Аз ас, көп ниет.
Негізгі мағынасы Аз ас, көп ниет — аз ғана дүниемен де қанағат етіп, жүректе пейіл мен тілектің мол болуы керек деген…
Қой еті - құрыш, жылқы еті - бұрыш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мал етінің қасиетін салыстырып айтады: қой еті — қуатты, нәрлі, тойымды ас, ал жылқы еті…
Қонақ «тоймадым» демес, «соймадың» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақжай халықтың мінезін танытады. Қонақ тойып кетсе де, үй иесіне тікелей «аз бердің»…
Еттің соры - қуырдақ,
Ұнның соры - бауырсақ.
Ұнның соры - бауырсақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — еттің сорпасы қуырдаққа, ұнның сорпасы бауырсаққа жарайды деген ой…
Тоймай ішкен асың құрысын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тоймай, қомағайланып ішіп-жеу адамға пайда емес, зиян әкеледі деген ой…
Түйір нан - тамшы тер.
Негізгі мағынасы Түйір нанның артында үлкен еңбек жатқанын білдіреді. Нан дастарқанға оңай келмейді, оны өсіру, ору…
Ақ қар болса, ақ нан көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста қар қалың, аппақ болып жауса, жер ылғалға қанып, көктемде егін жақсы…
Май - әулие,
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — майдың асқа да, тіршілікке де өте пайдалы, қажет нәрсе екенін айту…
Ас - адамның арқауы.
Негізгі мағынасы «Ас — адамның арқауы» деген мақал адамның өмір сүруі, күш жинауы, еңбек етуі үшін тамақтың аса маңызды…
Қырықтан артық жас жоқ,
Қымыздан артық ас жоқ.
Қымыздан артық ас жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жастық шақтың қадірін және қазақы тіршіліктегі қымыздың орнын жоғары қояды. «Қырықтан артық…
Жеген - тоқ, ішкен - мәз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тамақ ішіп, қарны тойған, шөлі қанған адам өзін жақсы сезінеді. Астарлы…
Ас ішсең, атауыңдай іш,
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Ауырсаң, мұрттай ұш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның асқа, тамаққа немқұрайлы қарамай, оны өз орнымен, қадірін біліп жеу керегін…
Құр табаққа бата жүрмейді.
Негізгі мағынасы «Құр табаққа бата жүрмейді» деген мақалдың тура мағынасы — дастарқанда ас болмаса, бата да берілмейді…
Аштың ақылы астан әрі аспайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аш адамның ойы мен назары ең алдымен ас-тағамға ауады дегенді білдіреді. Тура мағынасында…
Жақсы ас қалғанша,
Жаман қарын жарылсын.
Жаман қарын жарылсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы, дәмді ас артылып қалғанша, жаман тамақты шамадан тыс ішіп, қарынды…
Жер асыңнан жемес асың көп болсын.
Негізгі мағынасы «Жер асыңнан жемес асың көп болсын» деген сөз адамның ырысы мен несібесі мол болсын деген тілек…
Қонағыңның алтынын алма, батасын ал.
Негізгі мағынасы Қонақ келгенде одан дүние-мүлік, пайда күтпе, ең бастысы — ақ ниетпен құрметтеп, батасын ал деген сөз…
Ең көп оқылған
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сөз…
Ет - етке, сорпа - бетке.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жеп, сорпаны бетке жағу емес, ал астарлы мағынасы — ас ішудің адамға…
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті де…
Қуыс үйден құр шықпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге кірген адам қолын құр қайтармай, бір дәм ауыз тиіп немесе аз да…
Ет дегенде бет бар ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: етке, яғни дәмді асқа құмар адам оны көргенде бетінің, ұялудың, именудің…
«Ас туралы» мақал-мәтелдер қазақтың дастарқан мәдениетін, қонақ күту дәстүрін және тағамға деген құрметін бейнелейді. Бұл топтағы нақыл сөздер астың адалдығын, берекенің бастауын, еңбектің жемісін және ризықтың қасиетін ұрпаққа өнеге етіп жеткізеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.