«Адамнан үлкен ат жоқ, Наннан үлкен ас жоқ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жылқы — қазақ өміріндегі ең қадірлі көлік, серік, күш-қуат көзі; ал нан — адамның негізгі асы, тіршіліктің өзегі. Астарлы мағынасы — адам өмірінде ең жоғары бағаланатын нәрселер бар: біріншісі, еңбекпен келген адал несібе; екіншісі, адамға қажет ең басты мұқтаждық. Сонымен бірге «адамнан үлкен ат жоқ» деу арқылы жылқының халық тұрмысындағы орнының биіктігі, ал «наннан үлкен ас жоқ» деу арқылы астың, нанның қасиеті ерекше екені айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — тек жануар емес, ердің қанаты, көшпелі өмірдің сенімді серігі, жолдас бейнесі. «Нан» — тоқшылықтың, берекенің, ризықтың нышаны. Халық ат пен нанды ең қымбат дүниемен теңестіріп, адамның күнделікті өміріндегі екі үлкен құндылықты көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сирек қолданылғанымен, оның тәрбиелік мәні сақталған. Ол адамды барды бағалауға, ас-ауқаттың, еңбекпен келген несібенің қадірін білуге шақырады. Мысалы, дастарқанда нанды бейберекет шашып-төкпей, қадірлеп ұстау — осы мақалдың бүгінгі өмірдегі көрінісі.
Nannan úlken as joq.