Ет - етке, сорпа - бетке.

Күнде бір мақал

«Ет - етке, сорпа - бетке.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Ет етке барады, яғни денеге күш-қуат, бұлшық ет болып қосылады; сорпа бетке шығады — адамның жүзіне қызыл жүгіртіп, өңін ашады. Мақал ас ішудің пайдасын, әсіресе сорпаның шипасын айтады. Қазақ етті жеп болған соң міндетті түрде сорпа ішкен, оны тамақтың қорытындысы, асқазанды жылытатын, әлсізге әл беретін нәрсе деп білген. Мақал үй иесінің қонаққа ықылас білдіру сөзі ретінде де, тамақтан бас тартқан баланы көндіру сөзі ретінде де жүреді.

Образдар мен теңеулер

Мақал қос бөлікті, екеуінде де «барады» етістігі түсіп қалған қысқа формула: ет — етке, сорпа — бетке. Бірінші бөлікте «ет» сөзі екі мағынада ойнатылады: ас ретіндегі ет және адам денесінің еті. Екінші бөлікте «бет» — жүз, бет-әлпет. Қазақ дастарқанында сорпа кесемен, еттің артынан ұсынылады, оған құрт езіп те ішеді. Аурудан тұрған адамға, босанған әйелге алдымен сорпа берген. Қызыл жүз, толық бет халық ұғымында денсаулық белгісі саналған.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Көбіне дастарқан басында, үлкендердің аузынан естіледі: сорпа ішпей тұрып кетпекші болған балаға, етті жеп, кесені ысырып қойған қонаққа. Үні жылы, қамқор, кейде әзіл аралас. Ресми жиында не тамақ шектеп жүрген адамға қыстап айту орынсыз. Мысалы: «Балам, сорпаңды да іш, ет — етке, сорпа — бетке»,— дейді әжесі немересіне.

Қолданылу жағдаяттары

— Тұмаудан жаңа тұрған немересіне әжесі ыстық сорпа құйып беріп, бетіне қан жүгіретінін айтты.
— Жайлаудағы киіз үйде қонақтар етті жеп болған соң, үй иесі кесеге сорпа құйып, әрқайсысына ұсынды.
— Жаттығудан әбден шаршап келген ұлына анасы кесе толы сорпа ішкізіп, күш жинауын өтінді.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Ет - етке, сорпа - бетке. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Et - etke, sorpa - betke.