Арпа, бидай ас екен,
Алтын, күміс тас екен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: арпа мен бидай — адамның күнделікті ас-ауқаты, ал алтын мен күміс — сырттай қымбат көрінетін заттар. Астарлы мағынасы: тіршілікке ең қажет нәрсе — байлық емес, ырыс пен несібе, адамның қарнын тойдырып, өмірін жүргізетін еңбек өнімдері. Яғни, аш адамға алтыннан да арпа мен бидай қымбат.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «арпа, бидай» — еңбекпен өсірілетін, елді асырайтын құт-берекенің символы. Ал «алтын, күміс» — сырт көзге бағалы болғанымен, тікелей пайдасы жоқ дүниені білдіреді. Мұнда халық материалдық жылтырды емес, шынайы қажет пен өмірлік құндылықты жоғары қояды. Теңеу арқылы ас пен байлықтың ара жігі анық көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалдың мәні әлі де өзекті. Адам кейде сән-салтанатқа, қымбат затқа әуестеніп, негізгі қажеттерді ұмытып кетеді. Мысалы, отбасы бюджетін жоспарлағанда алдымен азық-түлік, коммуналдық төлем, балалардың қажеті сияқты маңызды шығындарды өтеу керек, содан кейін ғана қымбат телефон не зергерлік бұйым алу ойластырылса, мақалдың тәрбиелік мәні орындалады.
Altyn, kúmis tas eken.