«Жақсы ас қалғанша, Жаман қарын жарылсын.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы, дәмді ас артылып қалғанша, жаман тамақты шамадан тыс ішіп, қарынды жарып алу артық деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — бар нәрсенің сапалысы мен орындысы қымбат, ал нашарды талғамсыз тұтыну пайда әкелмейді. Халық мұнда қанағатты, талғамды және асыра сілтемеуді ескертіп тұр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жақсы ас» — молшылықтың, берекенің, сапалы несібенің бейнесі. «Жаман қарын жарылсын» деген әсірелеу арқылы қазақ тіліндегі өткір қалжың, кекесін де сезіледі: адам пайдасыз, сапасыз нәрсеге қызығып, өзіне зиян келтірмеуі керек. Қарынның жарылуы — тоқмейілсу, шектен шығу, ұстамсыздықтың көрінісі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақалды сапасыз затқа алданып, арзанның соңынан қумау керек деген мағынада қолдануға болады. Мысалы, біреу арзан әрі нашар телефонын қайта-қайта жөндетіп жүргенде, достары: «Жақсысын алған дұрыс еді ғой, жақсы ас қалғанша, жаман қарын жарылсын» деп ескертуі мүмкін. Яғни, аз болса да сапалысын таңда, өзіңе зиян келтірме деген ой айтылады.
Jaman qaryn jarylsyn.