Ас туралы 105
«Ас туралы» мақал-мәтелдер тағамның қадірін, қонақжайлық пен ырыс-берекені дәріптейді.
105
Мақал-мәтел
28.4K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Қой еті - құрыш, жылқы еті - бұрыш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал етінің қасиетін салыстырып айтады: қой еті — қуатты, нәрлі, тойымды ас, ал жылқы еті...
Ас - адамның арқауы.
**Негізгі мағынасы** «Ас — адамның арқауы» деген мақал адамның өмір сүруі, күш жинауы, еңбек етуі үшін тамақтың аса маңы...
Май - әулие,
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — майдың асқа да, тіршілікке де өте пайдалы, қажет нәрсе екенін айту. А...
Жақсы ас қалғанша,
Жаман қарын жарылсын.
Жаман қарын жарылсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы, дәмді ас артылып қалғанша, жаман тамақты шамадан тыс ішіп, қарын...
Ұшқан құс , жүгірген аң - бәрі тамақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — табиғаттағы ұшқан құс та, жүгірген аң да адамның қорегіне жарайды деге...
Жер асыңнан жемес асың көп болсын.
**Негізгі мағынасы** «Жер асыңнан жемес асың көп болсын» деген сөз адамның ырысы мен несібесі мол болсын деген тілек бі...
Қонақ «тоймадым» демес, «соймадың» дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақжай халықтың мінезін танытады. Қонақ тойып кетсе де, үй иесіне тікелей «аз бердің» д...
Ақылдан жақын дос бар ма?
Ашудан жаман қас бар ма?
Жиырма бестен артық жас бар ма?
Қымыздан дәмді ас бар ма?
Ашудан жаман қас бар ма?
Жиырма бестен артық жас бар ма?
Қымыздан дәмді ас бар ма?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда сұрақ түрі арқылы өмірдегі ең қымбат төрт құндылық аталады: ақыл, сабыр, жастық шақ жән...
Той тамағы тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тойда берілген ас дәмді, тәбетті болып сезіледі. Ал астарлы мағынасы —...
Құр табаққа бата жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** «Құр табаққа бата жүрмейді» деген мақалдың тура мағынасы — дастарқанда ас болмаса, бата да берілме...
Үйінде асы бардың берер батасы бар.
**Негізгі мағынасы** Үйінде асы бар адам қолы ашық, көңілі тоқ болады. Яғни үйінде берекесі, несібесі бар кісі келгенге...
Әр астың өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр астың өз орны бар деген мақал әр нәрсенің, әр істің, әр адамның да өз реті мен лайықты орны бола...
Қарның ашса, қазан ас,
Ет болмаса, сазан ас.
Сазан тамақ емес пе,
Сазан тамақ жемес пе?
Ет болмаса, сазан ас.
Сазан тамақ емес пе,
Сазан тамақ жемес пе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ашыққанда қолда бардың өзін қанағат етіп, ысырапсыз пайдалану керегін аңғартады. Тур...
Асы бар аяқ әдемі.
**Негізгі мағынасы** Асы бар аяқ әдемі деген мақалдың тура мағынасы — ішінде ас салынған ыдыс та, дастарқан да көркем, ж...
Асқа барсаң, аш бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қай ортаға барса, соған сай дайын болып, өзін дұрыс ұстауға шақырады. Тура мағынад...
Ең көп оқылған
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Ет - етке, сорпа - бетке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жеп, сорпаны бетке жағу емес, ал астарлы мағынасы — ас ішудің адамғ...
Дүниеде тас қатты,
Тасты еріткен ас тәтті.
Тасты еріткен ас тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тас өте қатты нәрсе, ал ас — адамның күш-қуатын арттыратын, өмі...
Қонақасы - Тәңір ақысы.
**Негізгі мағынасы** Қонақасы — келген мейманға берілетін дәм, дастарқан. «Тәңір ақысы» дегені — қонақты күту жай ғана ә...
«Ас туралы» мақал-мәтелдер қазақтың дастарқан мәдениетін, қонақ күту дәстүрін және тағамға деген құрметін бейнелейді. Бұл топтағы нақыл сөздер астың адалдығын, берекенің бастауын, еңбектің жемісін және ризықтың қасиетін ұрпаққа өнеге етіп жеткізеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.