Ас туралы 105
«Ас туралы» мақал-мәтелдер тағамның қадірін, қонақжайлық пен ырыс-берекені дәріптейді.
Күнде бір мақал
«Ас туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
105
Мақал-мәтел
36.6K
Қаралым
348
Орташа
Сұрыптау:
Тамақ тамұққа түсіреді.
Негізгі мағынасы «Тамақ тамұққа түсіреді» деген мақал адамды нәпсінің жетегіне ерсе, қиындыққа, күнәға, тіпті масқара…
Асың бар ма арпадай,
Асып жеуге келгенде,
Сары аяқ семіз марқадай.
Асып жеуге келгенде,
Сары аяқ семіз марқадай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түпкі мәні — адамда бар нәрсені орнымен пайдалана білудің, ысырапқа салынбай, қолдағының…
Қазыға тойсаң, қарта әлем сасиды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қазыны шамадан тыс жесең, қартаның иісі де жағымсыз сезіледі. Астарлы…
Қарны ашқан қараша үйге шабады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ашыққан адам қараша үйге, яғни кедейлеу, қарапайым үйге де бас сұғып…
Кедейшілік шоқтығы - ертеңгі астың жоқтығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кедейшіліктің ең ауыр белгісі — ертеңгі күнге азықтың, ырыстың жетпеуі екенін айтады. Тура…
Табақты үйдің тауығы қос жұмыртқа туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: табақ ұсталатын, дастарханы жиі жайылатын, қонақ көп келетін үйдің тауығы…
Ерді қорласаң, састырар,
Асты қорласаң, құстырар.
Асты қорласаң, құстырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның да, астың да қадірін түсінуді ескертеді. «Ерді қорласаң, састырар» дегені — намысты…
Нан мен тұздан үлкен тағам жоқ.
Негізгі мағынасы Нан мен тұздан үлкен тағам жоқ деген мақалдың тура мағынасы — адамға ең керек, ең қарапайым ас осы…
Дастарқанында наны жоқтың,
Тағамының дәмі жоқ.
Тағамының дәмі жоқ.
Негізгі мағынасы Дастарқанның сәні мен берекесі ең алдымен нанмен өлшенеді. Бұл мақал тура мағынасында: дастарқанда нан…
Асың болмаса қалбырағың қайда?
Негізгі мағынасы «Асың болмаса қалбырағың қайда?» деген мақалдың тура мағынасы — қазан-ошақтың, ас-суыңның өзі жоқ…
Қомағайдың сыбағасы - бір асам май.
Негізгі мағынасы Қомағай адамға берілген несібе көп болмайды, өйткені оның тойымсыздығы мен ашкөздігі барды да…
Қымыз қызулы, айран аяулы.
Негізгі мағынасы Қымыз да, айран да — қазақ тұрмысында қадірлі, күнделікті қажет сүт тағамдары. Мақалдың тура мағынасы…
Садақаның асын сарқып іш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — садақа ретінде берілген асты толық тауысып ішу, оны қадірлеу. Астарлы…
Пұл қадірін сатқан біледі,
Ас қадірін татқан біледі.
Ас қадірін татқан біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақшаның, мал-мүліктің немесе тауардың бағасын оны қолынан өткізіп, сатып…
Кимесең де тоның жақсы,
Жемесең де наның жақсы.
Жемесең де наның жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тоның киілмесе де, нанның желінбесе де, олардың жақсы болуы адамға жұбаныш…
Көженің кенеуі бар,
Қымыздың қызуы бар.
Қымыздың қызуы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: көже тоқтық пен нәр береді, ал қымыз денені жылытып, сергітеді. Астарлы…
Кедей нан тапса, ыдысын таппас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тұрмысы төмен, күнкөрісі ауыр адам бір қиындықты жеңсе де, екінші бір мұқтаждыққа ұрынып…
Байғұстың асы,
Ауыз тиюмен таусылар.
Ауыз тиюмен таусылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тұрмысы нашар адамның қолындағы аз ғана ас қонақ келсе не дәм ауыз тиюге…
Дәулеттінің дәмімен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулетті, ырысы мол адамның дәм-тұзының, ас-суының молдығы. Астарлы…
Көже деген тоқ ас,
Түре келсең жоқ ас.
Түре келсең жоқ ас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көженің тойымды, нәрлі ас екенін білдіреді. «Тоқ ас» деуі — көженің қарынды тез аштырмай…
Табағының басқасы болмаса,
бәрі бір тамақ.
бәрі бір тамақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ыдыстың түрі басқа болғанымен, ішіндегі ас бәрібір тамақ екені. Астарлы…
Маңдайы терлемегеннің,
Қазаны қайнамайды.
Қазаны қайнамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбексіз береке болмайтынын айтады. Тура мағынасында, маңдайы терлемеген адам қазанын…
Ішер астан жиренбе,
Қарның одан да жаман.
Қарның одан да жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға берілген асты менсінбей, таңдағыштық танытпау керек екенін айтады. Тура мағынасында…
Ауыз тигенің мынау,
Асағаның қандай?
Асағаның қандай?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қанағатсыздығын, азға разы болмай, көпті көксейтін мінезін әжуалайды. Тура…
Қас екенін қабағынан таны,
Сараң екенін табағынан таны.
Сараң екенін табағынан таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезін оның сыртқы қылығынан, ұстаған жүріс-тұрысынан тануға болатынын айтады. Жаман…
Ең көп оқылған
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сөз…
Ет - етке, сорпа - бетке.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жеп, сорпаны бетке жағу емес, ал астарлы мағынасы — ас ішудің адамға…
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті де…
Қуыс үйден құр шықпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге кірген адам қолын құр қайтармай, бір дәм ауыз тиіп немесе аз да…
Ет дегенде бет бар ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: етке, яғни дәмді асқа құмар адам оны көргенде бетінің, ұялудың, именудің…
«Ас туралы» мақал-мәтелдер қазақтың дастарқан мәдениетін, қонақ күту дәстүрін және тағамға деген құрметін бейнелейді. Бұл топтағы нақыл сөздер астың адалдығын, берекенің бастауын, еңбектің жемісін және ризықтың қасиетін ұрпаққа өнеге етіп жеткізеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.