Ас туралы — 3-бет 105
Сұрыптау:
Қымыз қызулы, айран аяулы.
Негізгі мағынасы Қымыз да, айран да — қазақ тұрмысында қадірлі, күнделікті қажет сүт тағамдары. Мақалдың тура мағынасы…
Қырықтан артық жас жоқ,
Қымыздан артық ас жоқ.
Қымыздан артық ас жоқ.
Негізгі мағынасы Қырық жастан артық жас жоқ, қымыздан артық ас жоқ. Халық түсінігінде қырық — адамның кемелденген шағы…
Май - әулие,
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
Майсыз жарылқайтын қай әулие?
Негізгі мағынасы Әулиеге барған адам оған май, мал, садақа алып барған, сонда ғана тілегі қабыл болады деп сенген…
Маңдайы терлемегеннің,
Қазаны қайнамайды.
Қазаны қайнамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбексіз береке болмайтынын айтады. Тура мағынасында, маңдайы терлемеген адам қазанын…
Нан мен тұздан үлкен тағам жоқ.
Негізгі мағынасы Нан мен тұз — ең қарапайым, бірақ ең қадірлі тағам. Мақал оларды «үлкен» деп атайды: мұнда үлкен…
Күнде бір мақал
«Ас туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Нан - тамақтың атасы.
Негізгі мағынасы Нан — тағамның атасы, яғни бәрінің басы, тірегі. Ет те, сүт те, жеміс те дастарқанға келеді, бірақ…
Пейілсіз берген ас кешке жетпес,
Пейілді берген ас естен кетпес.
Пейілді берген ас естен кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — дастарқаннан берілген ас, егер пейілсіз, көңілсіз, амалсыз берілсе, оның…
Пұл қадірін сатқан біледі,
Ас қадірін татқан біледі.
Ас қадірін татқан біледі.
Негізгі мағынасы Ақшаның қадірін оны малын, тауарын, еңбегін сатып тапқан адам біледі: бір теңгенің артында қанша тер…
Садақаның асын сарқып іш.
Негізгі мағынасы Садақаға берілген тамақты тауысып же, ыдыста қалдырма. Қазақ түсінігінде садақа — марқұмның атынан…
Сараң асын бермейді, көзінің жасын береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сараң адамды әшкерелейді: ол қолындағы барын бөлісуге қимайды, керек кезде жомарттық…
Сараңның асы піскенше, таудың тасы піседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сараң адамның дастарқаны кеш дайын болатынын әжуалайды. Тура мағынасында — біреудің асы өте…
Сарқытта сыпа да, шыпа да бар.
Негізгі мағынасы Тойдан, қонақтан қайтқан кісі дастарқаннан сарқыт алып, үйдегі бала-шағаға, үлкендерге әкеледі. Мақал…
Сары табақтан сарқыт қайтар.
Негізгі мағынасы Құрметті қонаққа ет тартылған үлкен табақтан үйге сарқыт ала қайтасың. Мақал берекелі дастарқанның…
Табағының басқасы болмаса,
бәрі бір тамақ.
бәрі бір тамақ.
Негізгі мағынасы Қазақ қонақ күткенде етті бірнеше табаққа салып, әр табақты қонақтың жасы мен құрметіне қарай тартады…
Табақты үйдің тауығы қос жұмыртқа туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: табақ ұсталатын, дастарханы жиі жайылатын, қонақ көп келетін үйдің тауығы…
Тамақ тамұққа түсіреді.
Негізгі мағынасы Ашкөздік, тамақ үшін бәріне баратын нәпсі адамды тамұққа, яғни тозаққа апарады. Мақалдағы тамақ тек ас…
Тас, тасты жібітер - ас.
Негізгі мағынасы Тас секілді қатты, тас жүректі адамды да жұмсартатын — ас, дастарқан. Ашулы, ренжулі, қатал адам тойып…
Тойған ас түске жетпес,
Пейіл естен кетпес.
Пейіл естен кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тоя жеген асын ұзақ уақытқа дейін ұмытпайды, бірақ одан да маңыздысы…
Тойған үйге тоғыз кел.
Негізгі мағынасы Қазаны толы, дастарқаны мол, тоқшылықтағы үйге тоғыз рет келсең де, саған дәм табылады, үй иесі…
Тоймай ішкен асың құрысын.
Негізгі мағынасы Адамды тойдырмайтын ас — ас емес: аз берілген, міндетсініп ұсынылған, қабақ астында жеген тамақтан не…
Той тамағы тәтті.
Негізгі мағынасы Тойдағы тамақ ерекше дәмді болып көрінеді дейді. Оның бір себебі — асты молынан, ықыласпен әзірлейді…
Түйір нан - тамшы тер.
Негізгі мағынасы Түйір нанның артында үлкен еңбек жатқанын білдіреді. Нан дастарқанға оңай келмейді, оны өсіру, ору…
Тұзсыз ас ауқат болмас ішкенменен,
Май түспес қара суды піскенменен.
Май түспес қара суды піскенменен.
Негізгі мағынасы Тұзы жоқ асты қанша ішсең де, ол шын ауқат болмайды, дәмі де, нәрі де жоқ; жай суды күбіде қанша…
Үйінде асы бардың берер батасы бар.
Негізгі мағынасы Үйінде асы бар адамның дастарқаны жайылады, қонағы келеді, ал ас ішілген соң бата айтылады. Мақал ырыс…
Ұшқан құс , жүгірген аң - бәрі тамақ.
Негізгі мағынасы Аспанда ұшқан құс та, далада жүгірген аң да — бәрі адамға азық бола алады. Мақал аңшы мен малшы…