Ас та төк.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ас та төк» деген тіркес дастарқанның молдығын, ырзық-несібенің жеткілікті болуын білдіреді. Тура мағынасында — тамақ-түліктің көп, тоқшылықтың бар екенін көрсетеді. Астарлы мағынасында — бір істің, бір жағдайдың өте мол, шектен тыс, жеткілікті екенін аңғартады. Кейде бұл сөз қонақжайлықты, кең пейілділікті де танытады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — тағам, ырыс пен берекенің белгісі. «Төк» сөзі бір нәрсенің молынан, тасып тұрғандай көп екенін бейнелейді. Яғни, дастарқанға ас төгілгендей мол қойылып, еш таршылық жоқ деген образ жасалады. Халықтық ойлауда мол ас — береке, тоқшылық, көңілдің ашықтығы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл тіркес тек тамаққа ғана емес, молынан берілген кез келген нәрсеге қатысты айтылады. Мысалы, бір үйде қонаққа түрлі тағам толып тұрса, «мұнда ас та төк екен» деуге болады. Немесе интернетте, дүкенде, таңдауда мүмкіндік көп болса да осы тіркес қолданылады. Бұл сөз көбіне молшылықты, кеңдікті, жеткіліктілікті білдіреді.