Қой еті - құрыш, жылқы еті - бұрыш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал мал етінің қасиетін салыстырып айтады: қой еті — қуатты, нәрлі, тойымды ас, ал жылқы еті — дәмді, тәбетті ашатын, бойға жеңіл әрі шипалы тағам. Тура мағынасында екі түлік етінің сапасы мен тағамдық құндылығы сөз болады. Астарлы мағынасында халқымыздың мал шаруашылығын жақсы білгенін, әр түліктің өз орны, өз пайдасы бар екенін меңзейді. Сондай-ақ қазақ үшін ас қадірі, дастарқан берекесі, денсаулыққа пайдалы тағамды тану маңызды екенін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құрыш» сөзі берік темірді, мықтылық пен қуатты білдіреді. Яғни қой еті адамға күш беретін, бойды бекітетін ас ретінде бейнеленген. Ал «бұрыш» — астың дәмін келтіретін, тәбет шақыратын нәрсе. Бұл жылқы етінің ерекше хош иісі мен жұғымдылығын астарлайды. Екі сөз қарама-қарсы тұрғандай көрінгенімен, екеуі де асқа қатысты оң бағалау береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал еттің сапасын, ұлттық тағамның қадірін айту үшін қолданылады. Мысалы, қыста бір отбасы қонақ күтіп, дастарқанға қазы-қарта мен ет асса, үлкен кісі «Қой еті - құрыш, жылқы еті - бұрыш» деп, қазақ асын мадақтап айтуы мүмкін. Бұл сөз тағамның құнын біл, табиғи, нәрлі асты қадірле деген ой салады.