Тіл - тіліп түсер наркескен,
Сөз - өткір жебе тау тескен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тіл мен сөздің құдіретін көрсетеді. Тіл дұрыс қолданылса, адамға пайда әкеледі, ал орынсыз айтылса, жүрекке жара салады. «Тіліп түсер наркескен» дегені — тілдің өткірлігі қылыштай, бір ауыз сөздің өзі адамның жанын жаралауы мүмкін деген астарлы ой. Ал «Сөз — өткір жебе тау тескен» дегені — сөздің күші өте зор, ол алысқа жетіп, үлкен әсер қалдырады. Демек, сөзді абайлап айту керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «наркескен» — өткір семсердің бейнесі, ол тілдің шебер де қауіпті құрал екенін аңғартады. «Өткір жебе» — нысанасына дәл тиетін оқ сияқты, сөздің де тура тиетін, дәлелді, әсерлі болатынын білдіреді. «Тау тескен» деген тіркес сөздің күшін асыра суреттеп, оның тосқауыл атаулыны бұзып өтетін ықпалын танытады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі, жұмыстағы не отбасындағы сөздің салмағын еске салады. Мысалы, біреуге ашумен жазылған қысқа хабарлама арадағы сыйластықты бұзуы мүмкін. Сондықтан ойланбай сөйлемей, сөзді мәдениетпен, байыппен айту қажет.
Sóz - ótkir jebe taý tesken.