Түйені ит жетелейді,
Сондықтан түйе қасқырды ит екен дейді.
«Түйені ит жетелейді, Сондықтан түйе қасқырды ит екен дейді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақал үйреншікті жағдайдың адамның сақтығын әлсіретіп, қауіпті тануға кедергі болатынын айтады. Түйені үнемі ит айдап, жетелеп жүрсе, ол иттен қорықпайтын болады. Сондықтан қасқырды көргенде де «бұл да ит қой» деп ойлап, сескенбейді, ал бұл оның қазасына әкелуі мүмкін. Астарлы мағынасы — адам бір нәрсеге әбден үйреніп кетсе, сырттай ұқсас, бірақ мүлде қауіпті нәрсені де бұрынғы өлшеммен бағалайды. Сонымен бірге мақал кішкентай ықпалға көне беретін күштінің ақыры өз басын қорғай алмай қалатынын да меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Түйе — ірі, күшті, бірақ жуас, көнбіс жануар. Ит — шағын, бірақ оны айдап, бағып жүрген күзетші. Қасқыр — иттің сыртқы түріне ұқсас, бірақ жыртқыш жау. Иттің түйені жетелеуі — үлкен күштің кішкентай ықпалға көнуі, ал қасқырды ит деп тануы — үйреншікті көзқарастың алдамшылығы.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақалды алаяқтыққа қатысты айтуға болады. Мысалы, банктен үнемі хабарлама алып жүрген адам алаяқтардың сол банктің атынан жазған хатына да еш күмәнсіз сеніп, құпия кодын айтып қояды. Мақал таныс көрінген нәрсені де сын көзбен тексеруді, үйреншікті сенімге беріліп, сақтықты ұмытпауды үйретеді.
Sondyqtan túıe qasqyrdy ıt eken deıdi.