Тілдінің тілінен сақтан,
Сөздінің сөзінен сақтан.
Көздінің көзінен сақтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы айласына, ащы тіліне, өткір сөзіне және арам пиғылына сақ болуды ескертеді. Тура мағынасында тіл, сөз, көзден сақтану айтылғанымен, астарында «ойы теріс, сөзі уытты, ниеті жаман адамнан аулақ жүр» деген терең мән жатыр. Мұнда адамның шынайы болмысын сөзінен, қарасынан, ишарасынан тануға болатыны меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
«Тілді», «сөзді», «көзді» деп адам мінезінің үш белгісі қатар алынған. Тіл — сөйлеу мәнері мен мінездің көрінісі, сөз — ішкі ойдың айнасы, ал көз — ниет пен көңілдің ишарасы. Халық бұл арқылы жаман адамның залалы тікелей соққыдан емес, ең алдымен сөзбен, айламен, көзқараспен келетінін бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал күнделікті қарым-қатынаста өте орынды. Мысалы, біреу үнемі кекесінмен сөйлеп, сырттай жылы көрінгенімен, істеген ісі сенімсіз болса, одан сақ болған дұрыс. Әсіресе әлеуметтік желіде де әдемі сөзге алданып қалмай, адамның шынайы әрекетіне қарау керек. Сондықтан мақал ақылмен аңдап сөйлеп, өзгеге де, өзіңе де қауіп төндірмей өмір сүруге үйретеді.
Sózdiniń sózinen saqtan.
Kózdiniń kózinen saqtan.