«Түйедей бой бергенше, Түймедей ой бер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы көрік пен дене бітімінен гөрі, ақыл мен ойдың қадірі жоғары екенін айтады. Тура мағынасында: адамға түйедей ірі, көзге түсетін бой бергеннен гөрі, түймедей болса да, терең ой берген жақсы. Астарлы мағынасында: адамды адам ететін нәрсе — ақылы, парасаты, ойлау қабілеті, сөз табуы, дұрыс шешім қабылдауы. Сымбат уақытша, ал ой мен ақыл өмір бойы қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйедей бой» — үлкен дене, көзге бірден түсетін сыртқы ерекшелік. Ал «түймедей ой» — кішкентай деген сөз емес, керісінше, аз болса да құнды, салмақты ойды білдіреді. Қазақ ұғымында түйме — шағын, бірақ қажет бұйым; сол сияқты ой да шағын көрінгенмен, мәні терең болуы мүмкін. Мақал сыртқы сәнге қызықпай, ішкі мазмұнға қарауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал білімде, жұмыста, қарым-қатынаста өте орынды. Әдемі сөз айтып, өзін көрсеткеннен гөрі, ойлы, байсалды, нақты шешім ұсынған адам бағалы. Мысалы, жиналыста бір қызметкер көп сөйлемей-ақ, мәселені қысқа әрі дұрыс талдап берсе, бәрі соның пікіріне құлақ асады. Бұл — мақалдың қазіргі өмірдегі нақты көрінісі.
Túımedeı oı ber.