Сасқанынан қырық құмалақ алып,
Бал ашады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қатты абыржығанда, қиын жағдайдан шығудың орнына ойланбай, әртүрлі амалға жүгіретінін меңзейді. Тура мағынасында біреу сасқан кезде қырық құмалақ алып, бал ашып, болашақты білгісі келеді. Ал астарлы мағынасы — сабырсыз, сенімсіз адам нақты әрекет етудің орнына ырымға, болжамға, жөнсіз әрекетке сүйенеді. Яғни үрей мен ашу ақылды көлегейлеп, дұрыс шешім қабылдауға бөгет болады.
Образдар мен теңеулер
«Қырық құмалақ» пен «бал ашу» — қазақ ұғымындағы болжау, тәуекелге сүйену, белгі іздеу сияқты әрекеттердің көрінісі. Мұндағы образ адамның басы қатып, жөн таба алмай қалған күйін бейнелейді. Құмалақтың көптігі — мәселені күрделендіріп, ойды шашыратып жіберетін дағдарыс белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да орынды. Мысалы, емтиханға дайындалмаған студент қорқып, шын әрекет етудің орнына біреуден «неге сәтсіз болдым?» деп бос болжам сұрайды. Мұндайда мақал адамды сабырға келіп, ойды жинап, нақты шешім қабылдауға шақырады.
Bal ashady.