Санасызға сан айтсаң да, опасы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы, пайымы жоқ адамға қанша рет санап, дәлелдеп айтсаң да, одан пайда шықпайды. Астарлы мағынасы — адамға ақыл сөз де, кеңес те оның түсінігі мен ниеті дұрыс болмаса әсер етпейді. Яғни, біреуге қанша ескерту жасасаң да, ол ойланбаса, қателігін түземесе, сөз зая кетеді. Мақал адамға бір нәрсені түсіндіру үшін тек көп сөйлеу емес, тыңдай білетін сана мен қабылдайтын мінез қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «санасыз» сөзі тек сауатсыздықты емес, ойсыздықты, салмақсыздықты, ақылға жүгінбеуді білдіреді. «Сан айтсаң да» деген тіркес — қанша дәлел келтірсең де, қанша есептеп түсіндірсең де деген ұғым. Ал «опасы жоқ» — нәтижесіз, қайырсыз, бекер деген мағына береді. Демек, сөздің қадірі тыңдаушының зердесіне байланысты екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал кейде өз пікірінен қайтпайтын, ақылға құлақ аспайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста қауіпсіздік ережесін бірнеше рет түсіндірсең де, бір қызметкер оны орындамаса, соңында жарақат алуы мүмкін. Сондай кезде: «Санасызға сан айтсаң да, опасы жоқ» деп түйіндейді.