«Семіздің аяғы сегіз.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — семіз, ірі малдың аяғы жіңішке болмай, ауыр денесін алып жүруге лайықты болып көрінеді. Астарлы мағынасы — адамның немесе нәрсенің сыртқы көрінісі, молдығы, сәні кейде оның шынайы пайдасы мен салмағын білдіре бермейді. Яғни, көп нәрсенің бәрі бірдей жақсы емес, артықшылықтың өз шегі бар. Мақал біреудің дәулеті, тамағы, салтанаты немесе бой көрінісі көз тартқанмен, оның міндеті мен шын қуаты соған сай болмауы мүмкін екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «семіз» сөзі — тоқшылықтың, молдықтың, сырттай іріліктің бейнесі. «Аяғы сегіз» деуі — әдейі әсірелеу арқылы берілген образ, яғни тым ауыр, тым ірі нәрсенің қозғалысы ширақ болмайтынын меңзейді. Бұл теңеу артық салмақтың ептілікке кедергі болатынын, ал шектен тыс молдықтың кейде ыңғайсыздық әкелетінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал сыртқы жылтырға ғана сенбеуді үйретеді. Мысалы, біреу қымбат көлік мініп, сәнді киінгенімен, сөзі өтпей, ісі нәтиже бермесе, жұрт осы мақалмен «сыртқысы семіз, бірақ шын мәні басқа» деп ишара жасауы мүмкін. Яғни, адамды да, істі де нәтижесімен бағалау керек.