Сегіз тұтам сар садақ,
Секірген аңды сұлатар.
Сегіз қырлы өткір сөз,
Ақырған ерді құлатар.
«Сегіз тұтам сар садақ, Секірген аңды сұлатар. Сегіз қырлы ө…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің де, істің де қуаты мықты болатынын меңзейді. Тура мағынасында «сегіз тұтам сар садақ» — алыстан атса да нысананы құлататын қуатты қару. Сол сияқты «сегіз қырлы өткір сөз» де ойланбай айтылса, ашулы, өр мінезді адамның өзін жеңіп, тіпті бет қаратпай тастайды. Астарлы мағынасы — адамға қарудан бұрын тілдің, сөздің күші өтімді екенін ескерту. Өткір сөз орынды айтылса өнеге, орынсыз айтылса жара салатын күшке айналады.
Образдар мен теңеулер
«Сар садақ» — шебер қолданылған, дәл тиетін құралдың бейнесі. «Секірген аң» — шалт қимылдайтын, жуасыта қою қиын қарсылас. Ал «ақырған ер» — ашуға булыққан, өктем мінезді адам. Мұнда садақ пен сөз қатар қойылып, екеуінің де нысанаға дәл тиетін, әсері күшті құрал екені салыстырылады. Яғни батырлықты да, дауды да көбіне ақылды сөз жеңетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды дау-дамайда, пікірталаста, әлеуметтік желідегі сөз таласында қолдануға болады. Мысалы, жұмыста бір адам ашуға беріліп, дауыс көтерсе, оған бір ауыз байсалды, дәлелді сөз айтсаң, ол сабасына түсуі мүмкін. Демек, мәдениетті, орнымен айтылған сөз кейде қатты айқайдан да күштірек.
Sekirgen ańdy sulatar.
Segiz qyrly ótkir sóz,
Aqyrǵan erdi qulatar.