Сен істегенді мен істедім,
Сенен артық не істедім?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз еңбегі мен ісін асыра мақтамауы керек екенін білдіреді. «Сен істегенді мен істедім» дегені — біреумен теңдей әрекет еткенін айтып тұрғандай, ал «Сенен артық не істедім?» дегені — мақтанға, астамшылыққа орын жоқ екенін меңзейді. Яғни, бір істі орындадым деп кеуде қақпау, өзгеден оздым деп өр көкіректенбеу керек. Халық мұнда қарапайымдылықты, сабырды және шынайы бағалауды уағыздайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы қарсы қойылған сөздер адамды салыстыру арқылы ойлантады. «Сен» және «мен» — екі адамның әрекеті ғана емес, екі түрлі мінездің де нышаны. «Істедім» сөзі нақты еңбек пен іс-қимылды білдірсе, «артық не істедім?» деген сұрақ артық даңқтың бос екенін көрсетеді. Мұнда тікелей образ аз болғанымен, сөздің құрылымы арқылы тәкаппарлық пен қарапайымдық қатар салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жұмыста, оқуда немесе спортта өзін өзгеден жоғары қоятын адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер ортақ істі бәріміз бірігіп атқарған кезде, «еңбекті тек мен істедім» деп мақтанса, оған осы мақал ескерту болады. Бұл сөз адамды өз үлесін білуге, бірақ соны асырып айтпауға тәрбиелейді.
Senen artyq ne istedim?