Наурызда шабынған бурадай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Наурызда шабынған бурадай» деген мақал адамның қатты ашуланған, долданып, ызадан булыққан күйін білдіреді. Тура мағынасында — Наурыз кезінде бураның тыныш болмай, тулап, шабына беретін мінезі айтылған. Астарлы мағынасы — ашуға ерік берген адам да бура сияқты өз-өзін тежей алмай, жұртқа да, өзіне де зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан бұл сөз сабырсыз, ызақор мінезді сынау үшін қолданылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы негізгі образ — бура. Бура қазақ танымында асау, мінезі қатты, ашуы тез жануар ретінде танылады. «Шабыну» сөзі оның тулап, долданып кетуін бейнелейді. Наурыз айы да бекер алынбаған: көктемде малдың қимылы күшейіп, бура да мазасыз күйге түседі деген халықтық бақылау бар. Осылайша мақал ашудың табиғи күшін көзге елестетіп, адам мінезімен салыстырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ашуға булыққан, өзін ұстай алмай тұрған адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жұмыс орнында болмашы нәрсеге қатты ренжіп, бәріне дауыс көтерсе, оны «Наурызда шабынған бурадай» деп сипаттауға болады. Мұнда басты ой — ашуды ақылға жеңдіріп, сабыр сақтау керектігі.