Ой ойласаң, тең ойла,
Тең ойласаң, кең ойла.

Күнде бір мақал

«Ой ойласаң, тең ойла, Тең ойласаң, кең ойла.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Ойласаң, тең ойла, яғни әділ бол, екі жақты бірдей таразыла; тең ойласаң, кең ойла, яғни ұсақ есептен жоғары көтеріліп, көпті ескер дейді. Мақал әділдік пен кеңпейілділіктің қатар жүруін айтады. Тек өз пайдасын ойлаған адам біржақты шешім шығарады, ал тең ойлап, кең пішкен адам дауды шешіп, жұртты біріктіреді. Мұндай ой би мен басшыға, ата-анаға лайық.

Образдар мен теңеулер

«Тең» — таразының екі басы бірдей түскен күйі, әділдіктің белгісі. «Кең» — кеңістік, кеңпейілділік, ұсақ есептен жоғары тұрған ой. Мақал тізбектей құрылған: бірінші жолдың соңғы сөзі «тең» екінші жолдың басына шығады. Осылайша ой бір сатыдан екінші сатыға көтеріледі: әуелі әділ бол, содан кейін кеңпейіл бол.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды дау шешкенде, мұра бөлгенде, екі адамның арасында төрелік айтқанда еске салады. Көбіне ақсақалдар, ата-аналар айтады. Мысалы: «Үйді балаларға бөлгенде біреуін ренжітпе: ой ойласаң, тең ойла, тең ойласаң, кең ойла».

Қолданылу жағдаяттары

— Екі ұлының арасындағы мұра дауын шешкен әке ешқайсысын алаламай, ортақ қораны бірге пайдалануға шақырып, осы мақалды айтты.
— Мектеп командасына ойыншы іріктеген ұстаз тек мықтыларды емес, бәрін бірдей сынап, осы мақалды мысал етті.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Ой ойласаң, тең ойла, Тең ойласаң, кең ойла. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Oı oılasań, teń oıla,
Teń oılasań, keń oıla.